आफन्त भेटिने आशा र बाढीको त्रासबीच बट्टार बजार

रसुवाको विनाशकारी बाढीले नुवाकोटको ढुङ्गे बजार उजाड बनाएपछि त्यहाँको चहलपहल अहिले बट्टार बजारमा सरेको छ। तर बट्टारको भीडभाडमा पहिलेको रौनक छैन। आफन्त खोज्न आएकाहरू, उद्धारको पर्खाइमा बसेकाहरू र बास गुमाएकाहरूको आँसुले यो बजारलाई शोकाकुल बनाएको छ।

पहिले ढुङ्गे बजार हुँदै रसुवागढी र कैलाश मानसरोवर जाने बटुवाहरूको आवतजावत हुन्थ्यो। गोसाईंकुण्डको उकालो लाग्नेहरू पनि त्यही बाटो हिँड्थे। ती दिनमा बिहानैदेखि पसल खुलेर बजार गुलजार हुन्थ्यो। अहिले त्यहाँका घरहरू माटो र लेदोमा पुरिएर भग्नावशेष बनेका छन्। बट्टारका होटलहरू भरिभराउ छन् भने सडकमा मानिसको बाक्लो भीड छ। तर यो व्यस्तताले पहिलेको उमंग बोकेको छैन।

आफन्त खोज्दै सैन्य तालिम केन्द्रमा

बट्टार बजारकै बीचमा रहेको सैन्य तालिम केन्द्र उद्धार गरिएकाहरूलाई ल्याउने मुख्य थलो बनेको छ। केन्द्रभित्र नेपाली सेनाले उद्धार गरेर ल्याइएकाहरूको सूची टाँसेको छ। आफन्त खोज्न आएकाहरू सुरुमा त्यही सूची हेर्छन्, अनि नाम नभेटिए सेनाले राखेको हेल्प डेस्कमा लाइन बस्छन्।

त्यही भीडमा ७४ वर्षीय पदमबहादुर कँडेल पनि थिए। पुरानो झोला बोकेका उनी कहिले हिँडिरहन्थे त कहिले आकाशतिर हेर्थे। आफ्नी जेठी सासुका छोरा खलप्रसाद तिमिल्सिनालाई सेनाले उद्धार गरेर ल्याउला कि भन्ने आशामा उनी त्यहीं छन्। उनका अनुसार हेलिकप्टर दुई-दुई मिनेटमा आइरहेका छन्, तर आफ्नो आफन्त आइपुगेका छैनन्।

आफन्त भेटिने आशा क्षीण बन्दै गएपछि कतिपय शव नै भेटिए पनि हुन्थ्यो भन्ने मनःस्थितिमा पुगेका छन्। लास पहिचानका लागि सरकारले डीएनए परीक्षण थालेकाले आफ्ना मान्छेको डीएनए दिएर फर्किने निष्कर्षमा पुग्नेहरू पनि छन्। बट्टार बजारभरि यस्तै कुराकानी सुनिन्छ।

त्रिशूली बजारका विद्यार्थी र नौकुण्डको खोजी

सैन्य केन्द्रअगाडिको लाइनमा १८ वर्षीय स्रयस नापित पनि थिए। उनी नुवाकोटकै पोस्टबहादुर बोगटी बहुप्राविधिक शिक्षालयमा कक्षा १२ मा पढ्छन्। बाढी आएको दिन कक्षा चलिरहेकै बेला उनीहरूलाई खबर पुगेको थियो। त्यसपछि सबैतिर भागाभाग भयो। त्रिशूली बजारतिर रहेको उनको घर बाढीले बगाएको छ। परिवारका सदस्य भने सुरक्षित स्थानमा पुगिसकेका छन्।

तर, भागदौडका क्रममा स्रयस खोलाको वारि आइपुगे भने परिवारका अन्य सदस्य पारि छन्। परिवार भेट्न उनी सैन्य केन्द्रको हेल्प डेस्कमा नाम टिपाएर हेलिकप्टरको पर्खाइमा थिए। आफ्नो परिवार जोगिए पनि साथी अविनाश र उनकी आमा बाढीमा परेको खबरले उनलाई भारी बनाएको छ। कक्षा चलिरहेकै बेला सरले बाढीको खबर सुनाएको र कतिपय मानिस पुलबाटै बगिएको सुनिएको उनले सुनाए।

रसुवाको नौकुण्ड गाउँपालिका वडा नं. ४ का सोमबहादुर पाख्रिन पनि आफन्त खोज्दै बट्टार पुगेका छन्। उनका अनुसार आफ्नै गाउँका धेरै मानिस बेपत्ता छन्। उनी पहिले काठमाडौँ गएर आर्मी ब्यारेक, शिक्षण अस्पताल, वीर अस्पताल, ट्रमा सेन्टर र छाउनीसम्म पुगे, तर आफन्त भेटिएनन्। उनले दसदेखि पन्ध्रवटा शव देखे पनि आफ्ना मान्छे चिन्न सकेनन्। नौकुण्डमा मात्र १४/१५ जना बेपत्ता भएको उनको अनुमान छ। उनले सरकार र प्रशासनले बाढी प्रभावितलाई प्राथमिकता दिएर छिटो पहिचान गराउनुपर्ने र हेलिकप्टरबाट खोजी गर्नुपर्ने बताए। जीवितै नभेटिए पनि शव भेटिए हुन्थ्यो भन्ने उनको अन्तिम चाहना छ।

राहत र बासको पर्खाइ

बट्टार बजारमा आफन्त खोज्नेहरू मात्र छैनन्, बाढीले घर गुमाएकाहरू पनि छन्। रौतहटका सन्तोष दास दशकअघि बनाएको घरमा परिवारसहित बस्दै आएका थिए। बाढीले सबै नियमितता भत्काइदियो। अहिले उनी आफन्तको घरमा बास बसेका छन्, तर सधैं अरूकै घरमा बस्न अप्ठ्यारो भइरहेको उनले सुनाए। साना छोराछोरीलाई चौतारामा राखेर उनी राहत र उद्धारको पर्खाइमा छन्। स्थानीय निकायले केही नदिएको उनको गुनासो छ। बस्न र खान मिल्ने व्यवस्था भए पुग्ने उनले बताए।

अलिराज शेख पनि त्यहीँ भेटिए। उनी २९ गते आएर एक गतेदेखि काम सुरु गरेका थिए। दस गते आएको बाढीमा उनी तीन तलाको कोठामा थिए। पानीले एकैपटक दुई-तीन तला नै डुबायो। कपडा, पैसा र सामान सबै बग्यो। उनीसँग अहिले एक रुपैयाँ पनि छैन। बैंक बन्द र नेटवर्क सुस्त हुँदा ठेकेदारले दिने भनेको पैसा पनि पाएका छैनन्। १५ जना साथी मिलेर बसेका उनीहरू अहिले चिउरा, बिस्कुट र चाउचाउ खाएर दिन कटाइरहेका छन्। अब नदी किनारमा कहिल्यै काम नगर्ने उनले बताए। घर फर्कन पनि बाटो बिग्रिएकाले काठमाडौँ हुँदै हेटौंडातिर लाग्नुपर्ने अवस्था रहेको उनले सुनाए।

बट्टार बजारदेखि खोलापारि रहेका स्थानीय पनि उत्तिकै त्रसित छन्। वारिपारिको सम्पर्क टुट्दा स्कुल जाने विद्यार्थी परिवारसँग भेट्न पाएका छैनन्। कतिपय अभिभावकले अब खोलापारिको स्कुलमा नानीलाई नपठाउने बताएका छन्। बट्टार बजारमै पनि अर्को बाढी आउने हल्ला फैलिएपछि मानिसहरू भागाभाग हुने गरेको देखिएको छ। बिहीबार दुईपटकसम्म यस्तो भागाभाग भएको थियो। शुक्रबार दिउँसो रसुवातिरबाट बाढी आएको खबर फैलिएपछि स्थानीयले पोकोपन्तुरा बोकेर डाँडातिर लागेका थिए।

हिजोसम्म शान्त र व्यस्त रहेको बट्टार बजार अहिले त्रासदीको साक्षी बनेको छ। छिमेकी बजारहरू बगाएको बाढीले यहाँ आश्रय लिन आउनेहरूको भीड बढाएको छ। आफन्त खोज्ने, उद्धार कुर्ने र राहत पर्खने सयौं मानिस अहिले बट्टारलाई नै आशा र आँसुको केन्द्र बनाएर बसेका छन्।