अक्सिजनबिना सगरमाथाको स्कीइङ: एन्ड्रेज बार्गिलको कीर्तिमान र यसको सन्दर्भ

एन्ड्रेज बार्गिलले हालै सगरमाथाको सफल आरोहण गर्दै शिखरदेखि आधार शिविरसम्म अक्सिजनविना स्कीइङ गरेर नयाँ कीर्तिमान स्थापित गरेका छन्। यो उपलब्धि मानवीय सहनशक्ति र साहसको चरम उदाहरण मानिएको छ। काठमाडौंमा बस्ने बंगलादेशी लेखक तथा नीति विश्लेषक जाकिर किब्रियाले आफ्नो एक लेखमा यस घटनालाई पश्चिमी संस्कृतिको महत्वाकांक्षा, शेर्पा समुदायको योगदान र कर्पोरेट प्रायोजनको परिप्रेक्ष्यमा विश्लेषण गरेका छन्।

पश्चिमी महत्वाकांक्षा र शेर्पाको भूमिका

किब्रियाका अनुसार पश्चिमी समाजमा हिमाललाई चुनौतीको रूपमा हेर्ने परम्परा रोमान्टिकवाद र भौगोलिक खोजको प्रभावबाट विकसित भएको हो। यो दृष्टिकोण व्यक्तिगत परीक्षणको अन्तिम मैदानको रूपमा हिमाललाई हेर्छ। तर उनी भन्छन्, यो कथा अधूरो छ यदि शेर्पाको योगदानलाई बिर्सियो भने। शेर्पाहरू नै हुन् जसले बाटो देखाउँदै, सुरक्षाको व्यवस्था गर्दै र हिमालको ज्ञान प्रदान गर्दै आरोहणलाई सम्भव बनाउँछन्। उनको मतमा, शेर्पाको भूमिकालाई इतिहासले अक्सर उपेक्षा गरेको छ।

कर्पोरेट प्रायोजनको अर्थतन्त्र

बार्गिलको अभियान पछाडि ठूलो कर्पोरेट प्रायोजन रहेको छ। किब्रिया लेख्छन्, एक ऊर्जा पेय कम्पनीको लोगो यस जोखिमपूर्ण यात्राको मूक साझेदार बनेको छ। यसले मानवीय सहनशक्तिलाई ब्रान्ड कथाको सवारी बनाएको छ। यसले व्यक्तिगत सपना र स्थानीय वास्तविकताबीचको खाडललाई उजागर गर्छ, जहाँ कोष प्राप्त अभियानकर्ता र हिमाललाई घर मान्ने स्थानीय समुदायको अनुभव फरक हुन्छ।

दुई पाटा: प्रशंसा र आलोचना

किब्रिया बार्गिलको यस कार्यलाई एक ‘साँचो मानवीय उपलब्धि’ मान्छन्, तर सोही समयमा यसले असमानताको चित्रण पनि गर्छ। उनी भन्छन्, ‘हामी बार्गिलको स्कीइङलाई आश्चर्यले हेर्न सक्छौं, तर साथै यसको पूरा पारिस्थितिक प्रणाली—सांस्कृतिक इतिहास, स्थानीय श्रम र कर्पोरेट इन्जिन—लाई पनि हेर्नुपर्छ।’ उनका अनुसार, असली शिखर भनेको बुझाइको बिन्दु हो, जहाँ हामी उत्सव र आलोचनाबीचको रेखा कोर्छौं।

बार्गिलको यो उपलब्धिले सगरमाथाको ढलानमा एउटा चम्किलो रेखा कोरेको छ, तर किब्रियाका अनुसार त्योभन्दा महत्त्वपूर्ण रेखा अदृश्य छ—जसले विजेता र पाहुनाबीचको भेद देखाउँछ।