काठमाडौं, अगस्ट २ । ग्लोबल आईएमई बैंक लिमिटेडले पछिल्ला केही वर्षमा सामाजिक उत्तरदायित्वका क्षेत्रमा व्यापक काम गरेको छ। बैंकका अभिलेखअनुसार सातै प्रदेशमा दुई सय २० भन्दा बढी सीएसआर गतिविधि सम्पन्न भएका छन्। काठमाडौं महानगरपालिकादेखि कर्णाली र सुदूरपश्चिमका दुर्गम गाउँपालिकासम्मका क्षेत्र ती कार्यक्रममा समेटिएका छन्।
शिक्षा, स्वास्थ्य, वित्तीय साक्षरता, विपद् राहत र वातावरण संरक्षणमा केन्द्रित यी परियोजनाको उद्देश्य दिगो विकास लक्ष्य (एसडीजी) लाई व्यवहारमा उतार्नु रहेको बैंकको भनाइ छ। बैंकका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) सुरेन्द्र राज रेग्मीका अनुसार परियोजना छनोटमा आवश्यकतालाई प्राथमिकता दिइन्छ।
"ग्लोबल आईएमई बैंकको सीएसआर दृष्टिकोणले दिगो र दीर्घकालीन प्रभाव पार्ने, सार्थक सामाजिक परिवर्तन ल्याउने कामलाई प्राथमिकतामा राख्छ," उनले भने।
कस्ता क्षेत्रमा छन् सीएसआर प्राथमिकता
बैंकको अभिलेखमा आर्थिक सशक्तीकरण र वित्तीय साक्षरतासम्बन्धी काम सबैभन्दा धेरै छन्। 'मर्यादित काम र आर्थिक वृद्धि' अन्तर्गत राखिएका ती गतिविधिपछि गुणस्तरीय शिक्षा तथा स्वास्थ्य र कल्याणसँग सम्बन्धित परियोजनाको सङ्ख्या आउँछ। सफा पानी तथा सरसफाइ, असमानता न्यूनीकरण र जलवायु कार्यसँग जोडिएका काम पनि छन्। वृक्षरोपण अभियान र सामुदायिक संस्थालाई सहयोगजस्ता गतिविधि वातावरणीय क्षेत्रमा पर्छन्।
रेग्मीका अनुसार परियोजना छनोट गर्दा शिक्षा, स्वास्थ्य, वित्तीय समावेशीकरण, वातावरणीय दिगोपन, जीविकोपार्जनका अवसर र समग्र सामुदायिक विकासमा पर्ने योगदान हेरिन्छ। राष्ट्रिय प्राथमिकता र दिगो विकास लक्ष्यसँग मेल खाने कामलाई मात्र अघि बढाइने उनले बताए।
भौगोलिक विस्तार र कार्यान्वयन
भौगोलिक हिसाबमा बागमती प्रदेशमा सबैभन्दा बढी सीएसआर गतिविधि सञ्चालन भएका छन्। लुम्बिनी, गण्डकी र सुदूरपश्चिम प्रदेशसमेत उल्लेखनीय स्थानमा छन्। कुनै एक प्रदेशमा मात्र सीमित नरहेका राष्ट्रव्यापी कार्यक्रम पनि सञ्चालित छन्, जसमा बैंककै पोडकास्टमार्फत वितरण गरिने वित्तीय साक्षरता सामग्री समेटिएको छ।
बैंकको सहभागिता आर्थिक सहयोग दिनेमा मात्र सीमित नरहेको रेग्मीले बताए। स्थानीय सरकार, समुदाय, विकास साझेदार र कार्यान्वयन गर्ने संस्थासँग मिलेर परियोजना प्रभावकारी ढङ्गले सञ्चालन गरिने उनको भनाइ छ। मानवीय तथा विपद् राहत कार्य र सार्वजनिक स्थलको सरसफाइलगायत काममा बैंकका कर्मचारीसमेत प्रत्यक्ष सहभागी हुने गरेका छन्। परियोजनाको सुरुवातदेखि अन्त्यसम्म पारदर्शिता र जवाफदेहिताका लागि अनुगमन तथा मूल्याङ्कन प्रणाली कायम रहेको रेग्मीले स्पष्ट पारे।
दिगो प्रभाव र हरित वित्त
सीएसआर गतिविधिबाट देशभरका हजारौं नागरिक लाभान्वित भएको बैंकको भनाइ छ। शिक्षा, स्वास्थ्य, वित्तीय साक्षरता, वातावरण संरक्षण र जीविकोपार्जनमा सुधार भएको देखिएको रेग्मीले बताए। वित्तीय जनचेतना बढ्नु, विद्यालयमा सिकाइ वातावरण सुधार हुनु र विपद् राहतका काम सफल हुनुलाई उनले मापन गर्न सकिने नतिजाका रूपमा उल्लेख गरे।
उनका अनुसार बैंकको दीर्घकालीन लक्ष्य एक पटकको सहयोग होइन, उपेक्षित समुदायलाई सशक्त बनाउँदै दिगो सामाजिक तथा आर्थिक प्रभाव सिर्जना गर्नु हो। यसका लागि परियोजना छनोट, स्थानीय सरकार र विकास साझेदारसँगको सहकार्य, नियमित अनुगमन र समुदायको निरन्तर संलग्नता आवश्यक पर्ने उनले बताए।
बैंकले सीएसआरलाई सामाजिक दायित्वका रूपमा मात्र लिने र व्यावसायिक स्वार्थ नजोड्ने रेग्मीले बताए। "ग्लोबल आईएमईका लागि सीएसआर भनेको समुदायलाई आफ्ना स्रोत बाँडेर सहयोग गर्नु हो," उनले भने।
वातावरणमैत्री लगानीलाई प्राथमिकता दिन बैंकले 'ग्रीन होम लोन' र 'ग्रीन ड्राइभ लोन' जस्ता कर्जा उत्पादन ल्याएको छ। यी कर्जामा अनुकूल ब्याजदरको व्यवस्था गरिएको छ। त्यस्तै, लघु, साना तथा मझौला उद्यमलाई बजार पहुँच दिन 'ग्लोबल हाट बजार' नामक प्लेटफर्म पनि विकास गरिएको छ। जिम्मेवार बैंकिङ, दिगो वित्त, वित्तीय समावेशीकरण र उद्यमशीलता प्रवर्द्धनलाई जोडेर ग्राहक, समुदाय, व्यवसाय र देशका लागि साझा मूल्य सिर्जना गर्ने लक्ष्य रहेको रेग्मीले बताए।
नेपालका बैंकहरूले पनि दिगोपन र एसडीजीको भाषा बोल्न थालेका बेला ग्लोबल आईएमईका परियोजना परिपक्व हुँदै जाँदा तीको प्रभावबारे स्वतन्त्र मूल्याङ्कन सार्वजनिक हुने हो भने स्पष्ट तस्बिर आउनेछ। बैंकको आफ्नै अभिलेखले भने सीएसआरको पहुँच उल्लेख्य रूपमा फराकिलो बन्दै गएको देखाउँछ।