अमेरिकी सेनाले इरानका सार्वजनिक पूर्वाधारहरूमाथि आक्रमण तीव्र पारेको छ । बिहीबार रातिदेखि शुक्रबार बिहानसम्म अमेरिकी सेनाले इरानका थप पुलहरू, ऊर्जा केन्द्र र चाहबहार बन्दरगाहस्थित एक टावर ध्वस्त पारेको इरानी सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन् । यसअघि अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले हर्मुज जलमार्गमाथिको इरानी नियन्त्रण खुकुलो पार्न दबाब दिने उद्देश्यले पूर्वाधार निशाना बनाउने चेतावनी दिएका थिए ।
ट्रम्पले मंगलबार राति फक्स न्युजमार्फत भनेका थिए, ‘आगामी साता उनीहरूका लागि निकै खराब हुनेछ । यदि उनीहरू वार्ताको टेबलमा आउँदैनन् भने हामी उनीहरूका सबै विद्युत गृह र पुलहरू ध्वस्त पारिदिनेछौं ।’
हर्मुजान प्रान्तमा आक्रमण
बिहीबार राति हर्मुजान प्रान्तमा कम्तिमा तीनवटा पुलहरूमा आक्रमण भएको इरानको मेहर समाचार एजेन्सीले जनाएको छ । घटनामा कम्तिमा ७ जनाको मृत्यु भएको स्थानीय मिडियाले जनाएका छन् । हर्मुजान र फार्स प्रान्तलाई जोड्ने कोहोरेस्तान पुल आक्रमणमा परेको समाचार छ । हर्मुजान प्रान्तको राजधानी बन्दर अब्बास शहरको रेलवे जक्सनमा भएको आक्रमणमा दुईजना घाइते भएको मेहरले जनाएको छ ।
इरानी ऊर्जा मन्त्रालयले शुक्रबार पहिलो पटक अमेरिकी हवाई आक्रमणबाट आफ्ना विद्युतीय पूर्वाधारहरूमा क्षति पुगेको स्वीकार गरेको छ । मन्त्रालयले देशको दक्षिणी प्रान्तका नागरिकहरूलाई विद्युत् खपत कम गर्न अपिल गरेको छ । मन्त्रालयद्वारा जारी विज्ञप्तिमा भनिएको छ, ‘ती क्षेत्रहरूले हाल अत्यधिक गर्मी र विद्युत् पूर्वाधारमाथि भएका आक्रमणको दोहोरो सामना गरिरहेका छन् ।’ मन्त्रालयले आक्रमण पावर प्लान्ट, प्रसारण लाइन वा अन्य कुन उपकरणमा भएको हो भन्नेबारे विस्तृत विवरण खुलाएको छैन ।
चाहबहार बन्दरगाह र मानवीय क्षति
ओमानको खाडीमा अवस्थित इरानको रणनीतिक चाबहार बन्दरगाहमा अमेरिकी आक्रमणबाट एक टावर ध्वस्त भएको छ । यो बन्दरगाह भूपरिवेष्ठित छिमेकी मुलुक अफगानिस्तानसँग जोड्ने प्रमुख व्यापारिक मार्ग हो । यस बन्दरगाहलाई इरानको रिभोलुशनरी गार्ड्स कोप्र्सले सैन्य सुरक्षाका लागि पनि प्रयोग गर्छ ।
पछिल्ला ६ दिनमा अमेरिकी आक्रमणमा परेर इरानमा कम्तीमा ३८ जनाको मृत्यु भएको इरानी स्वास्थ्य मन्त्रालयका प्रवक्ता हुसेन केर्मानपुरलाई उद्धृत गर्दै इर्ना समाचार एजेन्सीले जनाएको छ । त्यस्तै, ४०० जनाभन्दा बढी घाइते भएका छन् । अमेरिकाले सार्वजनिक सम्पत्तिमाथि आक्रमण गर्दा इरानका ९ करोड जनताका लागि आवश्यक खाद्यान्न, उपभोग्य सामग्री तथा सैन्य बन्दोबस्तीका सामानको ओसारपसारमा गम्भीर संकट पैदा हुन सक्ने चिन्ता व्यक्त गरिएको छ ।
राष्ट्रपति ट्रम्प र इरानी विदेशमन्त्रीको प्रतिक्रिया
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले राष्ट्रका नाममा एक सम्बोधन गर्दै इरानविरुद्धको युद्ध सही दिशामा अघि बढिरहेको दाबी गरेका छन् । ‘हामीले इरानमा ठूलो सफलता हासिल गरिरहेका छौं । यस प्रयासको प्रतिफल तपाईंहरूले निकै चाँडै देख्नुहुनेछ,’ ट्रम्पले भने ।
इरानका विदेशमन्त्री अब्बास अराग्चीले अमेरिकाले सार्वजनिक सम्पत्तिमा प्रहार गरेर युद्ध अपराध गरिरहेको प्रतिक्रिया दिएका छन् ।
इरानको जवाफी कारबाही र मध्यस्थता प्रयास
अमेरिकी आक्रमणको जवाफमा इरानले मध्यपूर्वका अमेरिकी साझेदार राष्ट्रहरूमाथि लगातार मिसाइल प्रहार गरेको छ । कतारमाथि पनि इरानले मिसाइल प्रहार गरेको छ । कतार यस युद्धमा मध्यस्थकर्ताको भूमिका खेलिरहेको छ । कतारको गृह मन्त्रालयका अनुसार ध्वस्त पारिएका मिसाइलका अवशेषहरू खस्दा एक बालिका घाइते भएकी छन् । इरानले शुक्रबार बिहानै अन्य छिमेकी मुलुकहरू बहराइन, कुवेत र जोर्डनलाई पनि निशाना बनाएको छ । कुवेती अधिकारीहरूका अनुसार इरानले त्यहाँको एक प्रमुख विद्युत् तथा पानी प्रशोधन केन्द्रमा भीषण आक्रमण गरेको छ, जसबाट व्यापक क्षति पुगेको छ । कुवेतमा पिउने पानीको झन्डै ९० प्रतिशत आपूर्ति यही केन्द्रबाट हुन्छ । जोर्डनको सेनाले शुक्रबार बिहान आफ्नो वायुक्षेत्रमा प्रवेश गरेका इरानद्वारा प्रक्षेपित तीनवटा मिसाइलहरूलाई सफलतापूर्वक आकाशमै निष्क्रिय पारेको जनाएको छ ।
गएको महिना दुवै पक्षबीच भएको अस्थायी युद्धविराम सहमति पूर्ण रूपमा भङ्ग भएको अमेरिकी समाचार एजेन्सी एशोसिएट प्रेस (एपी) ले जनाएको छ । हर्मुजको विषयलाई लिएर अमेरिका र इरानबीच विगत केही दिनदेखि लगातार दोहोरो आक्रमण चलिरहेको छ । गत फेब्रुअरी २८ मा अमेरिका र इजरायलले इरानविरुद्ध संयुक्त रूपमा युद्ध सुरु गरेलगत्तै इरानले हर्मुज जलमार्ग ठप्प पारेको थियो । १७ जुनमा हस्ताक्षर भएको अन्तरिम सम्झौतामा यस जलमार्गलाई ३० दिनभित्र खोल्ने उल्लेख थियो तर दुवै पक्षले पालना गरेनन् ।
विश्लेषकहरूको राय
लन्डनस्थित सैन्य विश्लेषक एलेक्स अल्फिराज सिर्सले अल जजिरासँग कुरा गर्दै परम्परागत सैन्य अखडाभन्दा बाहिर गरिएका आक्रमणहरूले अमेरिकी रणनीतिमा ठूलो परिवर्तनको संकेत गरेको बताएका छन् । ‘अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्प निराश र हतास देखिन्छन् । उनले जमिनमा सेना उतार्ने तयारी गरेजस्तो देखिन्छ । अहिलेको आक्रमणलाई त्यसैको प्रारम्भिक चरणका रूपमा लिन सकिन्छ,’ उनले भने ।
बेलायतस्थित ल्यान्कास्टर विश्वविद्यालयका अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धका प्राध्यापक साइमन म्याबनले यी शृंखलाबद्ध आक्रमणहरूलाई सैनिक घुसपैठको पूर्वसंकेतका रूपमा व्याख्या गर्न सकिने बताए । उनले इरानलाई दबाब दिएर वार्ताको टेबलमा ल्याउने प्रयासस्वरूप अमेरिकाले यस्तो गरेको हुनसक्ने बताए । ‘तर, नागरिक पूर्वाधारहरूमा आक्रमण गर्दा इरानमा अमेरिकाविरोधी भावना थप बलियो हुनेछ,’ उनले भने ।