भदौ १० गते नुवाकोटको बेत्रावतीमा आएको भोटेकोशी बाढीले सयौं घरपरिवारलाई प्रभावित बनाएको छ। बाढीपछि कोही आफन्तको जीवित अवस्थाबारे खोजी गर्दै छन् भने कोही शव निकाल्ने क्रममा छन्। ढलेका घरभित्र शव च्यापिएका छन् भने खोलाको किनारमा बगाएर ल्याएका शव देखिन्छन्। बस्तीका अधिकांश घर लेदो र गेग्रानले पुरिएका छन्। बाढीमा कति घर तथा मानिस परे भन्ने यकिन तथ्यांक अझै आउन सकेको छैन।
बस्ती बगर
बेत्रावतीको पुरानो बस्ती अहिले बगरमा परिणत भएको छ। बीचमा घण्टाघर मात्रै ठडिएको छ, तर त्यहाँ घण्टी बज्न छाडेको छ। पहिले हरेक घण्टा बज्ने घण्टीको आवाजमा मानिसहरू समय थाहा पाउँथे। बाढी आउनेबेला भने कसैलाई यसको जानकारीसम्म हुन सकेन।
स्थानीय आशिष तामाङका अनुसार बेत्रावतीमा बाढी आएको भोलिपल्टसम्म उद्धारका लागि राज्यको संरचना पुग्न सकेको थिएन। उनले ढलेका घरहरूमा ड्रोन पठाएर खोज्ने प्रयास गरे पनि कोही भेटिएनन्। एनआईसी बैंक रहेको स्थानबाट उनकी भाउजूको शव निकालिएको बताउँदै उनले बैंकका अन्य कर्मचारी भाग्न सफल भए पनि भाउजू भने बाढीको चपेटामा परेको सुनाए। हेलिकप्टर पटकपटक आकाशमा देखिए पनि बेत्रावती बजारमा नआएको उनको गुनासो छ।
१७ वर्षदेखि अमेरिकाको न्यूयोर्कमा बस्दै आएका योगेश डंगोल दुई साताअघि मात्रै नेपाल फर्किएका थिए। घण्टाघरबाट आमाको फोटो र लेदो लागेको कपडा निकालेर उनले यादको चिनो जोगाउने प्रयास गरे। घर पूरै बगाएकाले पासपोर्ट र महत्त्वपूर्ण कागजातसमेत नभेटिएको उनले बताए। बाढीबाट भागेर ज्यान जोगाएकी सुस्मा श्रेष्ठको पनि अहिले बास र गास दुवै समस्यामा परेको छ। मेहनतले बनाएको घर बगाएपछि अब कहाँ बस्ने र के गर्ने भन्ने टुंगो नभएको उनको भनाइ छ।
आफन्तको खोजी
बेत्रावतीको बस्ती नै तहसनहस भएको खबर फैलिएपछि काठमाडौंबाट पनि आफन्त खोज्नेहरूको भीड बेत्रावतीतिर लागेको छ। भदौ ११ गते बिहानै काठमाडौं छाडेका सविन वाइबा भाइ प्रिन्स वाइबाको खोजीमा थिए। प्रिन्स बेत्रावतीस्थित उत्तरगया पाल्बिक स्कुलको कक्षा ७ मा पढ्थे। बाढी आएदेखि उनी सम्पर्कमा छैनन्।
बुबाआमा बगाएको खबर पाएपछि काठमाडौंबाटै दाइसँग मोटरसाइकलमा बेत्रावती आइपुगेका विवश श्रेष्ठलाई अहिले आमाको शव एउटा पसलको तल रहेको भन्ने जानकारी भेटिएको छ। ७२ वर्षीय बुबाको अवस्था भने अझै थाहा हुन सकेको छैन। उनका काका मात्रै जोगिएका छन्। बाढीका बेला घुम्न, तीर्थ गर्न र व्यापारका लागि रसुवा र नुवाकोटतिर आएका मानिससमेत बाढीको चपेटामा परेका छन्।
बेत्रावतीमा भदौ ११ र १२ गते गाईजात्रा मनाउने तयारी पनि जारी थियो। नेवार समुदायकै मात्रै सयभन्दा बढी घरधुरी विस्थापित भएका छन्। स्थानीय नारायणलाल डंगोलका अनुसार तामाङ समुदायका पनि त्यति नै संख्याका मानिस सम्पर्कमा छैनन्। उनले अनुमान गरेबमोजिम यो बस्तीबाट एक हजारभन्दा बढी मानिस बेपत्ता हुन सक्छन्।
उत्तरगयाका सहप्रधानाध्यापक पवन शर्माका अनुसार विद्यालयमा ३७० भन्दा बढी विद्यार्थी अध्ययनरत थिए। तर हालसम्म सम्पर्कमा आएका विद्यार्थी ४० प्रतिशत मात्र छन्। बाढी विद्यालय जाने समयतिरै आएकाले बाटोमा रहेका विद्यार्थीहरू बगाएको हुन सक्ने आशंका छ। चार विद्यालयका विद्यार्थी बाढीमा परेका बताइए पनि यकिन विवरण सार्वजनिक भएको छैन।
विस्थापितको पीडा
बाढीबाट ज्यान जोगाए पनि घरबारविहीन भएका इन्द्रमाया डंगोल र उनका श्रीमान् अहिले छिमेकीकै घरमा आश्रय लिइरहेका छन्। उनका छोरा भने गम्भीर घाइते भएका छन् र काठमाडौंको ट्रमा सेन्टरमा उपचार भइरहेको छ। मोबाइल नभएकाले छोरासँग सम्पर्क गर्न नसकेको उनले बताइन्।
सीता लामिछानेको जीवनमा पनि घर, देउरानी, गाईबस्तु, बाख्रासमेत गुमाउनुपरेको छ। अब के खाने, के लाउने र कहाँ बस्ने भन्ने कुनै टुंगो नभएको उनको भनाइ छ। बाढीले आफ्ना छरछिमेकी सबै बगाएको पीडा ७९ वर्षीया सुकुमाया तामाङले सुनाइन्। छोरीले डाँडासम्म पुर्याएकाले मात्र आफू बाँच्न सफल भएको उनले बताइन्।
घरबारविहीनहरू बेत्रावतीदेखि दुई घण्टा माथिको केराघारी बस्तीमा आश्रय लिइरहेका छन्। पहिलो दिन करिब ५० जना र दोस्रो दिन करिब ३० जनाले त्यहाँ आश्रय लिएको इन्द्रमाया डंगोलले बताइन्। कोही काठमाडौंतिर लागेका छन् भने कोही विदुरतिर गएका छन्। जाने ठाउँ नभएकाले आफूहरू खुला आकाशमुनि बस्न बाध्य रहेको उनको भनाइ छ। बाढीको त्रासले निद्रासमेत नलाग्ने उनले बताइन्।
राहत र स्वास्थ्य जोखिम
विस्थापितहरूलाई खाना खुवाउँदै आएकी सुना तामाङका अनुसार पहिलो दिन ५०–६० जनासम्म आश्रय लिन आएका थिए। ग्यास सकिए पनि आगोमा पकाएर भए पनि उनले खाना खुवाएकी छन्। बाँचेकाहरूको आँखाबाट आँसु नछुट्टिएको उनले सुनाइन्।
बेत्रावती खोलामा शव र बगाएर आएका पशुचौपायाका कारण दुर्गन्ध फैलिन थालेको छ। स्थानीय चन्द्र तामाङले शव मात्र नभई गाईभैंसी, बाख्रा र कुखुरासमेत बगाएकाले महामारीको जोखिम बढेको बताए। उनले शवको व्यवस्थापन र राहतका लागि सरकारले छिटो कदम चाल्नुपर्ने माग गरे। सरकारी निकाय नआउँदा थप समस्या निम्तिन सक्ने उनको चिन्ता छ।
उद्धार र बाढीको जानकारी समयमै नपुग्दा ठूलो क्षति भएको स्थानीयहरूको गुनासो छ। बाढी आउँदैछ भन्ने सूचना केही स्थानमा प्रशासनले दिए पनि कत्रो बाढी आउँदैछ भन्नेबारे कसैलाई जानकारी नदिइएको दिवश श्रेष्ठको भनाइ छ। बेत्रावतीका लागि बाढी सामान्यजस्तै भएकाले कसैले ठूलो क्षतिको अनुमानसमेत नगरेको उनले बताए। प्रहरीको टोली भने बाढी आएको तीन दिनपछि मात्रै बेत्रावतीतर्फ लागेको थियो।
