आज नागपञ्चमी, नेपालको मुख्य चाडपर्व सिजन सुरु

काठमाडौं । नागपञ्चमी पर्व आज सोमबार देशभरका हिन्दू धर्मावलम्बीले श्रद्धापूर्वक मनाइरहेका छन् । यसै दिनदेखि नेपालको मुख्य चाडपर्वको सिजन पनि सुरु भएको छ । श्रावण शुक्ल पञ्चमीका दिन मनाइने यो पर्व यसपालि नेपाली पात्रोमा परेको अन्तरमासका कारण भदौ १ गते परेको हो ।

यस दिन व्रतालुहरूले आफ्ना घरका मूल ढोकामाथि नागको तस्बिर टाँसेर पूजा गर्ने प्रचलन छ । नागलाई दूध, चामल, दुबो, खीर र रोटीजस्ता परिकार चढाइन्छ । नागपूजा गर्दा घरपरिवारलाई सर्प तथा अन्य सरिसृपको भयबाट मुक्ति मिल्ने र आगो, आँधी तथा चट्याङबाट सुरक्षा हुने जनविश्वास छ ।

यसै अवसरमा काठमाडौंको नागपोखरी र तौदह, भक्तपुरको सिद्धपोखरीलगायत देशभरका नागपोखरी, ताल र मन्दिरहरूमा विशेष पूजाआजा गरिँदै छ ।

वैदिककालदेखिको परम्परा

धार्मिक विद्वान्हरूका अनुसार नागपूजाको परम्परा वैदिककालदेखि चलिआएको हो । यस क्रममा आठ प्रमुख नाग अर्थात् अनन्त, वासुकी, पद्म, महापद्म, तक्षक, कुलिक, कर्कोटक र शंखको विशेष पूजा गरिन्छ ।

वर्षा र प्राकृतिक सुरक्षासँगको सम्बन्ध

नागपञ्चमी पर्व वर्षा र पानीसँग पनि जोडिएको मानिन्छ । नागलाई रिसाउन दिए खडेरी पर्ने जनविश्वास छ भने नागपूजाले वर्षा गराउने र प्राकृतिक विपत्तिबाट जोगाउने विश्वास गरिन्छ । यस दिन खेत जोत्ने र सर्प मार्ने काम नगर्ने परम्परा छ ।

यस पर्वसँग जोडिएको पौराणिक कथाअनुसार एक किसानले खेत जोत्ने क्रममा नागका बच्चाहरूलाई मारेका थिए । त्यसपछि नागकी आमाले बदला लिन खोज्दा किसानकी छोरीले नागपूजा गर्ने वाचा गरेपछि उनलाई जोगाइदिएको जनविश्वास छ ।

नागपञ्चमीबाट सुरु भएको चाडपर्व सिजन आगामी दिनमा जनैपूर्णिमा, तीज, इन्द्रजात्रा र दशैंजस्ता ठूला पर्वहरू हुँदै अगाडि बढ्ने छ ।