भाषाविद् रिक एस्चम्यानले तयार पारेको उत्तरी अमेरिकी बोलीको नक्सा अहिले चर्चामा छ। यो नक्साले केवल पाँच शब्दको उच्चारणको आधारमा व्यक्ति कहाँ हुर्कियो भन्ने बताउन सक्ने दाबी गरिएको छ। एस्चम्यानले यो नक्सा आफ्नो शौकका रूपमा तयार पारेका हुन्। उनी र उनकी पत्नी क्रिश्चियन मिसनरीको रूपमा विभिन्न क्षेत्रमा कार्यरत छन्, जसमा इक्वेडर पनि समावेश छ, जहाँ उनीहरूले क्विचुआ भाषामा बाइबल अनुवाद गर्न मद्दत गरेका थिए।
एस्चम्यानले आफ्नो वेबसाइटमा भनेका छन्, 'यो मेरो शौक मात्र हो, जुन धेरै मानिसलाई रोचक लाग्न सक्छ। कोही टिकट संकलन गर्छन्, कोही सिक्का, म बोली संकलन गर्छु।' उनले आफ्नो नक्सा 'पेन्ट.नेट' नामक प्रोग्राममा तयार पारेका थिए, जसमा कुनै नक्साङ्कन सफ्टवेर प्रयोग भएको छैन। यसमा ९०० अडियो नमुना समावेश छन्, जसलाई क्लिक गरेर सुन्न सकिन्छ।
पाँच शब्दको परीक्षण
नक्सा विज्ञ म्याट फरेस्टले यस नक्सालाई सरल बनाउँदै एउटा भिडियो सार्वजनिक गरेका छन्। उनले दाबी गरेका छन्, 'यो नक्साले तपाईं कहाँ हुर्कियो भन्ने बताउन सक्छ, केवल पाँच शब्दको उच्चारणको आधारमा।' उक्त पाँच शब्द हुन्: पिन/पेन, कट/कट, डन/डोन, मेरी/म्यारी/मेरि, र ब्याड। फरेस्टले बताए अनुसार, पश्चिमी क्षेत्रमा बोली एकरूप छ, किनकि त्यो क्षेत्र छोटो समयमा बसोबास भएको थियो र जनसंख्या मिश्रणले बोली समतल भयो। तर पूर्वी तटमा अवस्था फरक छ — त्यहाँ ४५ मिनेटको दूरीमा तीन वटा बोली सीमाना पार गर्न सकिन्छ।
बोलीको विविधता
न्युयोर्क सहरको आफ्नै '१६ स्वर प्रणाली' छ। फरेस्टले उदाहरण दिँदै भने, 'ब्याड' र 'ह्याड' जस्ता शब्द धेरै न्युयोर्कवासीका लागि समान तुकान्त छैनन्। यसैगरी, नयाँ अर्लिन्समा एउटै सहरका विभिन्न छिमेकमा फरक बोली सुन्न सकिन्छ। फरेस्टले 'पिन' र 'पेन' रेखा पार गर्दै देशभर विभाजन भएको बताए। यो रेखाभन्दा दक्षिणमा 'पिन' र 'पेन' एकै आवाज हुन्, भने उत्तरमा फरक। उनले यो सीमा राज्यको सिमानासँग नजोडिएको र १९औं शताब्दीको टेक्सास गाई चराउने मार्गले दक्षिणी उच्चारण उत्तरतर्फ फैलाएको हुन सक्ने टिप्पणी गरे।
सान फ्रान्सिस्को पश्चिममा 'कट' र 'कट' फरक उच्चारण हुने एकमात्र स्थान हो। त्यहाँ 'अन' शब्द 'डन' सँग तुकान्त हुन्छ। फरेस्टले यो नक्सा पुनः उत्पादन गर्न कठिन हुने बताए, किनकि एस्चम्यानले यसलाई एक हजारौं घण्टाको अनुसन्धानपछि व्यक्तिगत रूपमा तयार पारेका हुन्। फेसबुकमा धेरैले आफ्ना अनुभव साझा गरेका छन्, जसमा सिनसिनाटीबाट क्लिभल्यान्ड जाँदा 'क्रेयन' शब्दको उच्चारण पूर्ण रूपले परिवर्तन हुने बताइएको छ।