रामेछाप जिल्लाका किसानहरू ड्रागन फ्रुट खेतीतर्फ उल्लेख्य रूपमा आकर्षित भइरहेका छन्। सुख्खा तथा राम्ररी उत्पादन नदिने जमिनलाई यस बालीले आम्दानीको भरपर्दो माध्यममा परिणत गर्दै लगेको छ। बगैंचाबाटै बिक्री गर्दा किसानले प्रतिकिलो ३ सयदेखि ३ सय ५० रुपैयाँसम्म पाइरहेका छन्।
पहिले निकै सीमित क्षेत्रमा मात्र लगाइने यो फल अहिले मन्थली नगरपालिका र रामेछाप नगरपालिकाका साथै खाँडादेवी, गोकुलगंगा तथा लिखु तामाकोशी गाउँपालिकासम्म फैलिएको छ। बजारमा राम्रो माग, वर्षैपिच्छे दोहोरिने उत्पादन र तुलनात्मक रूपमा कम श्रम चाहिने भएकाले परम्परागत बालीबाट ड्रागन फ्रुटतर्फ मोडिने किसानको संख्या बढ्दै गएको छ।
सुख्खा जमिनको विकल्प
केही किसानका लागि भने यो परिवर्तन बाध्यताबाट आएको हो। मन्थली नगरपालिका–७ का दिलबहादुर साकीले सुख्खा जमिनमा अन्नबाली पटक–पटक असफल भएपछि ड्रागन फ्रुट खेती सुरु गरेको बताए। रोपेको पहिलो वर्षभित्रै बोटले फल दिन थालेपछि उनलाई अझै लाभदायक विकल्प मिलेको छ।
अर्का किसान शिवराम श्रेष्ठले रामेछाप नगरपालिका–८ मा एक रोपनीभन्दा बढी जमिनमा ड्रागन फ्रुट लगाएका छन्। बोटले वर्षमा दुई पटक फल फलाउने र उपभोक्तामाझ यसको माग पनि राम्रो रहेको उनको भनाइ छ। किसानहरूले हाल बिचौलिया नभई सिधै बगैंचाबाटै फल बिक्री गर्दै आएका छन्, जसले प्रतिकिलो ३ सयदेखि ३ सय ५० रुपैयाँसम्म मूल्य कायम भएको छ।
धेरै किसानले ड्रागन फ्रुटसँगै सयपत्री फूल, तरकारी तथा अन्य बाली पनि लगाएर आम्दानीको दायरा फराकिलो बनाएका छन्। यसले एउटै जमिनबाट वर्षभर आय हुने अवस्था सिर्जना गरेको छ।
चासो बढ्दै जाँदा रामेछापको सुख्खा भूभागका लागि ड्रागन फ्रुट व्यावहारिक समाधानका रूपमा हेरिन थालिएको छ। कठिन वातावरणमा पनि टिक्न सक्ने र धेरै परम्परागत बालीभन्दा राम्रो प्रतिफल दिने यो फलले किसानको आयसँगै खेतिबारीको स्वरूप पनि बदल्दै लगेको छ।
