नेपाली कांग्रेसको शेरबहादुर देउवा–कोइराला समूहले काठमाडौंमा शुक्रबारदेखि सुरु गरेको राष्ट्रिय भेलामा शेरबहादुर देउवालाई पार्टीको सभापति र तत्कालीन १४औं महाधिवेशनबाट निर्वाचित भएकालाई सम्बन्धित पदकै हैसियतमा प्रस्तुत गरिएको छ। भेलामा विशेष महाधिवेशनलाई अवैध भन्ने समूहको पुरानो दाबीलाई बृहत् रूपमा अनुमोदन गर्ने क्रममा नेताहरूले सभापति गगन थापाविरुद्ध तीखो आलोचना गरेका छन्।
कांग्रेसको आन्तरिक राजनीतिमा लामो समयदेखि कोइराला र देउवा समूह अलगअलग थिए। २०५९ सालमा विवाद चर्किँदा देउवाले पार्टी फुटाएका थिए। पछि पार्टी एकता भए पनि कोइराला परिवारको छुट्टै समूहबन्दी कायमै रह्यो। गिरिजाप्रसाद कोइरालाको निधनपछि उनको पारिवारिक विरासत शशांक कोइराला र शेखर कोइरालाले सम्हालेका थिए। गत १४औं महाधिवेशनमा पनि शेरबहादुर देउवा र शेखर कोइरालाबीच प्रतिस्पर्धा भएको थियो।
तर भदौ २३ र २४ को जेनजी आन्दोलनपछि गगन थापालगायतले पार्टीमा युवा नेतृत्व हुनुपर्ने भन्दै हस्तक्षेप बढाएपछि भने देउवा र कोइराला समूह एउटै कित्तामा उभिएका थिए। विशेष महाधिवेशनबाट गगन थापा कांग्रेसको नेतृत्वमा आएपछि निर्वाचन आयोगले समेत वैधानिकता दिएको थियो। त्यसयता देउवा र कोइराला समूह कांग्रेसको मूलधारबाट बाहिरिएर विशेष महाधिवेशनलाई निरन्तर अवैध भन्दै आएका छन्।
भेलाको नेतृत्व र उद्घाटन
भेलाको नेतृत्व गरिरहेका पूर्वमहामन्त्री शशांक कोइरालाले बीपी कोइरालाले शेरबहादुर देउवालाई ‘पश्चिमको राजकुमार’ भन्ने गरेको स्मरण गर्दै देउवा नै आफूहरूको नेता भएको बताए। उनले पार्टीलाई एकजुट बनाउन भेला आयोजना गरिएको दाबी गरे। नेपाली कांग्रेस एकजुट भएमा कसैले पनि पराजित गर्न नसक्ने उनको भनाइ थियो।
उद्घाटन सत्रमा बोल्ने अधिकांश नेताले विशेष महाधिवेशनबाट निर्वाचित नेतृत्वको तीखो आलोचना गरे। उनीहरूले नामै लिएर सभापति गगन थापालाई कांग्रेस विग्रहको कारकका रूपमा चित्रित गरे। पूर्वउपसभापति पूर्णबहादुर खड्काले गगनलाई महामन्त्री नै भन्दै उनीहरूले सहमतिको प्रस्ताव अस्वीकार गरेको आरोप लगाए। नेता कृष्णप्रसाद सिटौलाले गगनलाई ‘भाइ’ भनेर सम्बोधन गर्दै सभापति भन्न नसकिने बताए। उनले विशेष महाधिवेशन अवैध र अराजक ढंगले भएको दाबी गरे।
देउवाको न्यायालयप्रति भरोसा
पूर्वप्रधानमन्त्री देउवाले भेलामा आफूलाई न्यायालयप्रति भरोसा रहेको बताए। पार्टी एकता, लोकतन्त्र र राष्ट्रियताका लागि पार्टी एकजुट हुनुपर्ने उनको भनाइ थियो। उनले शाहीकालमा राजा ज्ञानेन्द्रले दुःख दिँदा पनि अदालतबाट न्याय पाएको प्रसंग उठाए। राजालाई ‘सरकार हुकुम मान्न तयार छ, तर प्रजातन्त्रविरुद्ध जान सक्दिनँ’ भनेकै कारण जेल पर्नुपरेको उनले स्मरण गरे। त्यतिबेला न्यायालयले नै न्याय दिलाएको भन्दै उनले अहिले पनि अदालतबाट न्याय पाउने विश्वास व्यक्त गरे।
पूर्वउपसभापति विमलेन्द्र निधिले शेरबहादुर देउवा नै कांग्रेसको सभापति भएकाले यही सन्देश लिएर जान भेलामा सहभागीलाई आग्रह गरे। उनले देउवालाई निवर्तमान वा पूर्वसभापति भनिरहन नपर्ने बताउँदै उनैको नेतृत्वमा १५औं महाधिवेशन हुने दाबी गरे। नेता डा. शेखर कोइरालाले लोकतन्त्रका लागि लडेको पार्टीले कसैको निरंकुशता नस्वीकार्ने बताए। पार्टी विभाजित मनस्थितिमा रहे पनि एकढिक्का हुनेमा आफू विश्वस्त रहेको उनले बताए।
नेता कृष्णप्रसाद सिटौलाले गगन थापाले विशेष महाधिवेशन गरेर ठूलो गल्ती गरेको टिप्पणी गरे। उनले गल्ती स्वीकार गर्न र सच्याउन सक्नु नै महानता भएको बताए। सर्वोच्च अदालतले सभापति थापालाई गल्ती सच्याउने ढोका खोलिदिएको समेत उनको धारणा थियो। भदौ २४ मा आहत भएका शेरबहादुर देउवालाई पार्टीबाट निकालेको प्रसंग उल्लेख गर्दै उनले गगनलाई एकान्तमा बसेर आफ्नै अन्तरआत्मालाई सोध्न सुझाव दिए। नेता विजय गच्छदारले विगतमा गुटमा रहँदा पार्टी विभाजन आफ्नै आँखा अगाडि देखेको र पीडा भोगेको स्मरण गरे।
यो भेलामार्फत देउवा–कोइराला समूहले आफ्नो अवैधानिक भन्ने दाबीको बृहत् अनुमोदन गर्दै आफ्नै छुट्टै संगठित शक्ति प्रदर्शन गरेको देखिएको छ।
