अभिनेता प्याट्रिक स्टुअर्टको ८६ वर्षको उमेरमा निधन

शेक्सपियरको रंगमञ्चमा खारिएर पछि 'स्टार ट्रेक' र 'एक्स-मेन' जस्ता हलिउड फ्रेन्चाइजमा पुगेका अभिनेता प्याट्रिक स्टुअर्टको निधन भएको छ । उनी ८६ वर्षका थिए । बुधबार लस एन्जलसमा उनको निधन भएको उनकी प्रवक्ता केली बुश नोभाकले जानकारी दिएकी छन् ।

अल्जाइमर र लुई बडी डिमेन्सियासँगको 'छोटो तर भावविह्वल यात्रा'पछि स्टुअर्टको देहावसान भएको प्रवक्ताले बताइन् । उनलाई यी रोग लागेको विषय यसअघि सार्वजनिक गरिएको थिएन ।

'एक्स-मेन' शृंखलामा स्टुअर्टसँगै बारम्बार देखिएका ह्यु ज्याकम्यानले सामाजिक सञ्जालमा लेखेका छन्, "आज हामीले रंगमञ्च र पर्दाका महान् कलाकारमध्ये एकलाई गुमायौँ । मेरो दृष्टिमा उनी अत्यन्त असल मित्र र असल मान्छे थिए । मैले उनीबाट धेरै सिकेँ । प्याट्रिक स्टुअर्ट, तिमीलाई म सधैँ सम्झिरहनेछु ।"

विश्वभरका दर्शकले उनलाई 'एक्स-मेन' का प्रोफेसर चार्ल्स जेभियर र 'स्टार ट्रेक: द नेक्स्ट जेनेरेसन' का क्याप्टेन जाँ-लुक पिकार्डका रूपमा चिन्छन् । तर उनको कार्यजीवनको ठूलो हिस्सा पर्दाभन्दा रंगमञ्चमा बितेको थियो ।

रंगमञ्चको लामो यात्रा

क्लाउडियसदेखि म्याकबेथसम्मका भूमिका निर्वाह गरेका उनले 'अ क्रिसमस क्यारोल' को एकल प्रस्तुति पनि बारम्बार गरेका थिए । साथी इयान म्याकेलनसँगै उनले ह्यारोल्ड पिन्टरको 'नो म्यान्स ल्यान्ड' र सेमुअल बेकेटको 'वेटिङ फर गोडो' वेस्ट एन्ड तथा ब्रोडवेमा खेलेका थिए ।

म्याकेलनले सामाजिक सञ्जालमा भनेका छन्, "उनी मनको कुरा खुलेर भन्थे, जसले उनलाई भरोसा गर्न, प्रशंसा गर्न र मेरो सन्दर्भमा त प्रेम गर्न योग्य व्यक्ति बनाएको थियो ।"

स्टुअर्टले तीन ओलिभियर पुरस्कार जितेका थिए, जसमध्ये एक डेभिड टेनन्टसँगै 'ह्यामलेट' मा क्लाउडियसको भूमिकाका लागि थियो । सन् १९९६ मा 'पिटर एन्ड द वुल्फ' को रेकर्डिङका लागि उनले सर्वोत्कृष्ट स्पोकन वर्ड एल्बमतर्फ ग्रामी पनि जिते ।

जीवनको उत्तरार्धमा पहिलो पटक म्याकबेथ गर्दा उनले आफ्नो कार्यजीवनकै उत्कृष्ट समीक्षा पाए । रुपर्ट गुल्डको निर्देशनमा तयार भएको यो प्रस्तुति सन् २००७ मे मा इङ्ग्ल्यान्डको चिचेस्टर फेस्टिभल थिएटरमा सुरु भएर लन्डनको वेस्ट एन्ड हुँदै ब्रुक्लिन एकेडेमी अफ म्युजिक पुग्यो र सन् २००८ मा ब्रोडवेमा पुग्यो । यही भूमिकाबाट उनले टोनी पुरस्कारको आफ्नो एक मात्र मनोनयन पाए ।

सन् २००८ मा एसोसिएटेड प्रेससँग उनले भनेका थिए, "मैले करिब ५० वर्ष कुर्नुपर्‍यो । १४ वर्षको हुँदा यो नाटक सिकेको थिएँ र सबै एकल संवाद कण्ठ गरेको थिएँ ।"

योर्कशायरदेखि स्टारशिपसम्म

उत्तर इङ्ग्ल्यान्डको योर्कशायरस्थित मिरफिल्डमा हुर्केका स्टुअर्टको घरमा शौचालय थिएन । १२ वर्षको हुँदा उनी एउटा शौखिन नाटक समूहमा जोडिए, किशोरावस्थामा रमाइलोका लागि शेक्सपियर कण्ठ गर्थे । ब्रिस्टल ओल्ड भिक थिएटर स्कुलमा छात्रवृत्ति पाएपछि उनको चरित्र अभिनेताको यात्रा सुरु भयो । १९ वर्षदेखि उनको टाउको खुइलिएको थियो, परिवारमा एलोपेसिया देखिन्थ्यो ।

बेलायती सेनाका पूर्व रेजिमेन्टल सार्जेन्ट मेजर रहेका उनका बुबा आमामाथि हिंस्रक हुने गरेको उनले आफ्नो संस्मरण 'मेकिङ इट सो' मा उल्लेख गरेका छन् । दाइ ट्रेभरसँगै बुबा रक्सी खाएर रिसाएर घर फर्किएर आमामाथि आक्रमण गर्ने रातहरूको प्रतीक्षा गर्नुपरेको उनले सम्झेका छन् । पछि उनी घरेलु हिंसापीडितका लागि आश्रय दिने संस्था 'रेफ्युज' का संरक्षक बने ।

"रंगमञ्च मेरो लागि सुरक्षित ठाउँ, वास्तविक जीवनबाट बच्ने आश्रय बन्यो, जहाँ म अर्कै व्यक्ति बनेर अर्कै ठाउँ र समयमा बाँच्न सक्थेँ," उनले लेखेका छन् ।

रोयल शेक्सपियर कम्पनीमा उनी १४ वर्ष रहे र मार्क एन्टोनीदेखि हेनरी चौथो, शाइलक र ओबेरोनसम्मका भूमिका निर्वाह गरे । सन् १९८१ को फिल्म 'एक्सक्यालिबर' मा अभिनय गरेका उनलाई सन् १९८७ मा 'हुज अफ्रेड अफ भर्जिनिया वुल्फ?' गरेपछि विज्ञान कथामा आधारित सिण्डिकेटेड टिभी शृंखलाको प्रस्ताव आयो ।

'स्टार ट्रेक' सात वर्ष, १७८ एपिसोड र चार फिचर फिल्मसम्म चल्यो । 'मेक इट सो' उनको चर्चित वाक्यांश बन्यो । पिकार्डको भूमिका निभाउँदा उनले आफूलाई शेक्सपियरका पात्रजस्तै ठानेको बताएका थिए भने अभिनेताहरूका लागि शनिबार र आइतबार बिहान प्यारामाउन्ट शेक्सपियर कम्पनीको कार्यशाला पनि सुरु गरे । पछि उनी 'स्टार ट्रेक: पिकार्ड' शृंखलामा त्यही भूमिकामा फर्किए ।

श्रद्धाञ्जली र पछिल्ला वर्ष

स्टुअर्टको निधन 'स्टार ट्रेक' का अर्का चर्चित कलाकार वाल्टर कोनिगको निधनको केही दिनमै भएको हो । सन् १९६६ देखि १९६९ सम्म चलेको मूल टिभी शृंखलामा एन्साइन पाभेल चेकोभको भूमिका निर्वाह गरेका कोनिगको पनि निधन भएको थियो ।

क्याप्टेन जेम्स टी. कर्कको भूमिका निर्वाह गरेका विलियम श्याटनरले इन्स्टाग्राममा लेखेका छन्, "कस्तो मर्माहत साता रह्यो । सर प्याट्रिक स्टुअर्ट मेरा साथी, सहकर्मी र उत्कृष्ट अभिनेता थिए । रंगमञ्चदेखि एन्टरप्राइजको पुलसम्म उनले बुद्धि, शालीनता र गहिरो मानवीय संवेदना पुर्‍याए ।"

'एक्स-मेन' मा उनी सन् २००० देखि २००६ सम्मका तीन फिल्ममा देखिए भने पछि थप चार फिल्ममा फर्किए । सन् २०१७ को 'लोगान' मा प्रोफेसर एक्सको मृत्यु देखाइयो । सन् २०२२ मा 'डक्टर स्ट्रेन्ज इन द मल्टिभर्स अफ म्याडनेस' मा देखिएका उनी आउँदै गरेको 'एभेन्जर्स: डुम्सडे' मा पनि त्यही भूमिकामा फर्किएका थिए । ज्याकम्यानसँगै सन् २०२६ को 'द सिप डिटेक्टिभ्स' उनका अन्तिम काममध्ये एक थियो ।

उनले सेथ म्याकफर्लेनको स्टार्ज शो 'ब्लन्ट टक' मा हास्य अभिनय पनि देखाए र 'द इमोजी मुभी' मा पुपको आवाज दिए । पछिल्ला वर्षमा उनले सामाजिक सञ्जालमा हाँसोका कारण नयाँ पुस्ताका दर्शक पनि बटुले ।

सन् २०१० जुनमा रानी एलिजाबेथ द्वितीयबाट नाइटहुड प्राप्त गरेका स्टुअर्ट इन्टरनेसनल रेस्क्यु कमिटीका पनि राजदूत थिए । सन् २०१३ मा ब्रुक्लिनकी गीतकार तथा गायिका सन्नी ओजेलसँग उनको विवाह भयो, जसमा म्याकेलनले पुरोहितको भूमिका निर्वाह गरेका थिए । उनका छोरी सोफिया र छोरा डेनियल छन् ।