बाढीले सडक तथा पुल बगाएपछि उत्तरी गोरखाको मनास्लु क्षेत्रमा भित्र्याइएको हजारौं किलो स्याउ बजारसम्म पुग्न नसकी गोदाममा थन्किएको छ। यो क्षेत्रको मुख्य आयस्रोत मानिने स्याउको मुख्य सिजनमै यस्तो अवस्था आएपछि उत्पादकहरू चिन्तित बनेका छन्।
सबैभन्दा बढी मारमा परेका व्यक्तिमध्ये नाम्रुङका स्याउ उत्पादक तथा व्यापारी लाक्पा दुन्डुप लामा छन्। उनको बगैंचामा यस वर्ष करिब एक लाख किलो स्याउ फलेको छ। बजारमा माग राम्रो भए पनि ढुवानीको बाटो नखुलेकाले अधिकांश उत्पादन जहाँको त्यहीं रोकिएको छ।
असोज ११ गते उङ्गिलुङ खोलामा हिमपहिरो खसेर खोला थुनिएपछि बूढीगण्डकी नदीमा विनाशकारी बाढी आएको थियो। सोही बाढीले मनास्लु क्षेत्रलाई जिल्ला बाहिरका बजारसँग जोड्ने मुख्य मार्ग मानिने बेनीघाट–आरुघाट–लार्के सडकखण्डका पुल, सडक र अन्य संरचना बगाएको थियो।
अहिले अधिकारीहरूले मार्गका केही खण्ड पैदल यात्रुका लागि खुलाए पनि खच्चरबाट ढुवानी गर्ने अवस्था छैन। स्याउ उत्पादकका लागि भने यसले उत्पादन बजारसम्म पुर्याउने सबैभन्दा सुलभ माध्यम नै बन्द भएको छ।
यसपालिको उत्पादन राम्रो भएकाले पनि क्षति झन् पीडादायी बनेको छ। लामाको इन गोरखा प्रोडक्ट प्रालिअन्तर्गत सञ्चालित बगैंचामा गाला, गोल्डेन डेलिसियस, रेड डेलिसियस, किङ डेलिसियस र फुजी गरी पाँच व्यावसायिक जातका स्याउ लगाइएको छ। तर हप्तौंअघि टिपिएका स्याउ भण्डारणमा राख्दै बिग्रन थालिसकेका छन्।
ऊर्जा र ढुवानी दुवै अवरुद्ध
बाढीले स्याउ उत्पादकको अर्को भरपर्दो सहारा पनि लखेटिदिएको छ। गत भदौमा आएको बाढीले स्थानीय एक सूक्ष्म जलविद्युत् आयोजना बगाएपछि क्षेत्रमा बिजुली अवरुद्ध भएको छ। विद्युत् नहुँदा बढी उत्पादनलाई सुकाउने मेसिन अर्थात् ड्रायर प्रयोग गर्न सकिएको छैन।
हवाईजहाज वा हेलिकप्टरबाट ढुवानी गर्ने विकल्प धेरै महँगो पर्ने उत्पादकहरू बताउँछन्। खच्चरबाट ढुवानी गर्दा स्याउ कुच्चिएर र सडेर ठूलो नोक्सान हुने गरेको छ, तर क्षतिग्रस्त पदमार्ग अझै नखुलेकाले त्यो विकल्प पनि ठप्प छ।
केही किसानले स्याउ घाममा सुकाएर वा सुक्खा फलफूल तथा मादक पेय पदार्थ बनाएर केही हदसम्म क्षति कम गर्ने प्रयास गरेका छन्। तर यस्ता विकल्पले कुल उत्पादनको सानो अंश मात्र व्यवस्थापन गर्न सक्ने उनीहरूको भनाइ छ।
सडक अझै अवरुद्ध र भण्डारण क्षमता सीमित भएकाले यस वर्षको ठूलो हिस्सा उपभोक्तासम्म पुग्नै नपाई नष्ट हुने चिन्ता उत्पादकहरूले व्यक्त गरेका छन्।
राससको सहयोगमा
