नयाँ दिल्लीको जन्तरमन्तरमा आमरण अनशनरत सामाजिक अभियन्ता सोनम वाङ्चुकलाई शनिबार उनको इच्छाविपरीत अस्पताल लगिएको छ। अनशनको २१औँ दिनमा स्वास्थ्य अवस्था बिग्रिएको भन्दै अधिकारीहरूले उनलाई सरकारी सफदरजङ्ग अस्पताल पुर्याएका हुन्।
५९ वर्षीय वाङ्चुकले केन्द्र सरकार शिक्षामन्त्री धर्मेन्द्र प्रधानको राजीनामा माग गर्दै अनशन सुरु गरेका थिए। नीट (यूजी) २०२६ सहित विभिन्न परीक्षामा भएको प्रश्नपत्र चुहावट प्रकरणका कारण लाखौं विद्यार्थी प्रभावित भएको भन्दै उनले कक्रोच जनता पार्टी (सीजेपी)सँग ऐक्यबद्धता जनाउँदै जुन २८ देखि अनशन थालेका हुन्।
प्रहरीले घेरा हालेर लगियो वाङ्चुकलाई
शनिबार टेलिभिजन दृश्यमा सादा पोसाकमा रहेका सुरक्षाकर्मीले प्रदर्शनस्थलमा बनाइएको मञ्चमा ठूलो सेतो कपडाले पर्दा बनाएर वाङ्चुकलाई त्यहाँबाट लगेको देखिएको थियो। दिल्ली प्रहरीका उपआयुक्त सचिन शर्माले अदालतको आदेश, स्वास्थ्य अवस्था र चिकित्सकीय सल्लाहका आधारमा उनलाई आवश्यक उपचारका लागि सरकारी अस्पताल लगिएको बताए।
वाङ्चुकले शुक्रबार सरकारी चिकित्सकहरूलाई आफू अस्पताल जान नचाहेको बताएका थिए। अस्पताल प्रशासनका अनुसार शनिबार पनि उनले उपचार लिन अस्वीकार गरेका छन्।
स्वास्थ्य अवस्था चिन्ताजनक
सरकारी सफदरजङ्ग अस्पतालले जारी गरेको विज्ञप्तिमा लामो अनशन र शरीरमा पानीको कमी (डिहाइड्रेसन) का कारण वाङ्चुक निकै कमजोर भएको उल्लेख छ। चिकित्सकहरूले नसाबाट तरल पदार्थ (आईभी फ्लुइड) दिन सिफारिस गरे पनि उनले आईभी फ्लुइड, मुखबाट दिइने पुनर्जलीकरण घोल (ओआरएस) वा अन्य कुनै औषधि लिन अस्वीकार गरेका छन्। यद्यपि उनको स्वास्थ्य अवस्था निरन्तर निगरानीमा राखिएको र उपचार स्वीकार गर्न परामर्श दिइरहेको अस्पतालले जनाएको छ।
वाङ्चुकका निजी चिकित्सक सतिश लाम्बाले अस्पतालका चिकित्सकबाट प्राप्त जानकारी उद्धृत गर्दै अहिले सबैभन्दा ठूलो चिन्ता हाइपोकालेमिया (रगतमा पोटासियमको मात्रा अत्यधिक कम हुनु) भएको बताए। हाइपोकालेमिया गम्भीर अवस्थामा पुगे वा अचानक पोटासियमको मात्रा घटे ज्यानै जोखिममा पर्न सक्छ।
अदालतको आदेशपछि अस्पताल स्थानान्तरण
दिल्ली उच्च अदालतले बिहीबार वाङ्चुकको स्वास्थ्य अवस्थामाथि नजिकबाट निगरानी गर्न र आवश्यक परे हस्तक्षेप गर्न अधिकारीहरूलाई निर्देशन दिएको थियो। अदालतले जबर्जस्ती खाना खुवाउन माग गर्दै दायर निवेदनमाथि सुनुवाइ गर्दै यस्तो आदेश दिएको हो।
वाङ्चुकलाई अस्पताल लगिएपछि सीजेपीका संस्थापक अभिजित दिप्केले अनिश्चितकालीन अनशन सुरु गरेसँगै समर्थकहरु फेरि प्रदर्शनस्थलमा फर्किएका थिए। प्रहरीले प्रदर्शनस्थलमा धर्ना दिइरहेका सीजेपी समर्थकहरूलाई हटाए पनि पछि उनीहरू फर्किए।
सीजेपीका प्रदर्शनकारीहरूले जुलाई २० मा संसद्को मनसुन अधिवेशन सुरु हुने दिन संसद् भवनसम्म मार्च गर्दै शिक्षामन्त्री प्रधानको राजीनामा र परीक्षा प्रणालीमा सुधारको माग दोहोर्याउने बताएका छन्।
पहिले पनि अनशन र जेल
गत वर्ष मोदी सरकारले वाङ्चुकमाथि आफू जन्मिएको लद्दाखमा भएको हिंसात्मक प्रदर्शनका क्रममा उत्तेजक अभिव्यक्ति दिएर मानिसलाई उक्साएको आरोप लगाएको थियो। त्यतिबेला पनि अनशन बसेका वाङ्चुक करिब छ महिना जेलमा बसेपछि यस वर्ष मार्चमा रिहा भएका थिए। उनले आफूविरुद्धका आरोप अस्वीकार गर्दै हिंसात्मक प्रदर्शन संघीय सरकारप्रतिको जनअसन्तुष्टिको परिणाम भएको बताएका थिए।
अनशनको तेस्रो दिन कुरा गर्दै वाङ्चुकले आफू मर्नुअघि माग पूरा नभएसम्म करिब छ सातासम्म अनशन जारी रहने बताएका थिए। उनले भनेका थिए, “तर आशा छ, त्यति टाढा जानुपर्ने छैन। लोकतन्त्रमा संवेदनशील सरकारले जनताको पीडा सुन्छ, र सरकारले आवश्यक कदम चाल्नेछ भन्ने आशा गरेको छु।”
यस अनशनले सामाजिक सञ्जालमा व्यापक चर्चा पाएको छ। इन्स्टाग्राममा मात्रै एक लाखभन्दा बढी रिल्स पोस्ट गर्दै प्रयोगकर्ताहरूले वाङ्चुकलाई अनशन अन्त्य गर्न आग्रह गरेका छन्।