क्रिस्टोफर नोलनको 'ओडिसी' : युद्धको मानसिक घाउ बोकेर घर फर्कने पीडा

निर्देशक क्रिस्टोफर नोलनको फिल्म 'ओडिसी' हाल विश्वभर प्रदर्शनरत छ। होमरको तीन हजार वर्ष पुरानो महाकाव्यमा आधारित यस फिल्मले युद्धको मनोवैज्ञानिक प्रभावलाई उजागर गर्ने प्रयास गरेको छ। नोलनले यसलाई पौराणिक कथाभन्दा पनि एउटा युद्ध फिल्मको रूपमा प्रस्तुत गरेका छन्।

मानवीय धरातलमा महाकाव्य

नोलनले होमरको मूल कृतिमा रहेका अधिकांश देवताहरूलाई फिल्मबाट हटाएका छन्। उनका अनुसार, फिल्ममा देवताहरू पात्रहरूको विश्वास, डर वा भ्रममा मात्र सीमित छन्। यो निर्णयले फिल्मलाई मानवीय र यथार्थपरक बनाएको छ। नोलनले एमिली विल्सनको अनुवादबाट प्रभावित भई ओडिसियसलाई 'एक जटिल मान्छे'का रूपमा चित्रण गरेका छन्।

फिल्मको कथा १० वर्षे ट्रोजन युद्धपछि घर फर्कने ओडिसियसको यात्रामा केन्द्रित छ। नोलनले समयलाई गैर-रैखिक शैलीमा प्रस्तुत गर्दै विगत, वर्तमान र भविष्यलाई मिसाएका छन्। यसले ओडिसियसको मानसिक अवस्थालाई गहिराइमा देखाउन मद्दत गरेको छ।

प्राविधिक पक्ष : आइम्याक्स ७० एमएम र साउन्ड

'ओडिसी' इतिहासकै पहिलो फिचर फिल्म हो जुन पूर्णरूपमा आईम्याक्स ७० एमएम क्यामेरामा खिचिएको छ। सिनेमाटोग्राफर होयते भान होयतेमाले समुद्रलाई नीलो नभई जलेको, रङ उडेको जस्तो देखाएका छन्। साउन्ड डिजाइनको जिम्मा ओपेनहाइमरका लागि ओस्कार जितेका लुडविग गोरान्सनले सम्हालेका छन्। उनले ड्रमको ढुकढुकीमार्फत समुद्रको भय र आन्तरिक द्वन्द्वलाई जीवन्त बनाएका छन्।

यद्यपि, फिल्मको उच्च गुणस्तरमा अनुभव गर्न आवश्यक आईम्याक्स ७० एमएम प्रोजेक्टर विश्वभर ४१ वटा मात्र छन्। दक्षिण एसियामा यस्तो हल नभएकोले नेपाली दर्शकले नोलनको अभिप्रेत अनुभव पाउन सक्ने अवस्था छैन।

अभिनय र कास्टिङ

ओडिसियसको भूमिकामा म्याट डेमनले आफ्नो करियरकै उत्कृष्ट अभिनय गरेको धेरै समीक्षकले बताएका छन्। उनको अनुहारमा देखिने थकान र उदासीले युद्धपछिको रिक्ततालाई सशक्त रूपमा प्रस्तुत गरेको छ। पेनेलोपीको भूमिकामा एने ह्याथवे, एन्टिनोअसको भूमिकामा रोबर्ट प्याटिन्सन र सर्सीको भूमिकामा सामन्था मोर्टनको अभिनय प्रशंसित छ। तर लुपिता न्योङ्गो (हेलेन) र जेन्डाया (एथेना) लाई धेरै स्क्रिन टाइम दिइएको छैन।

कास्टिङलाई लिएर विवाद पनि उत्तिकै छ। होमरको महाकाव्यमा हेलेनलाई 'सेतो हात' भनेर वर्णन गरिएको भन्दै लुपिता न्योङ्गोको कास्टिङ अस्वीकार गर्ने फ्यानहरू छन्। त्यस्तै, ट्रान्सजेण्डर कलाकार इलियोट पेजको भूमिका र आधुनिक अमेरिकी संवादको प्रयोगले पनि केही दर्शकलाई रुचेको छैन।

मुख्य सन्देश

नोलनको यस फिल्मको मुख्य सन्देश भनेको युद्ध जितेर घर फर्कनु मात्र ठूलो कुरा नभई मानसिक र आध्यात्मिक रूपमा घर फर्कन कति गाह्रो हुन्छ भन्ने हो। उनले युद्धको घाउ बोकेर आफ्नै घरमा पराइ बन्नुपर्ने पीडालाई देखाएका छन्। फिल्मले वीरताको पछाडि लुकेको क्रूरता र नेतृत्वको हुरीलाई पनि उजागर गर्दछ।

समग्रमा, नोलनले प्राचीन कथालाई आधुनिक सन्दर्भमा पुनर्परिभाषित गर्दै दर्शकलाई युद्ध र वीरताको परिभाषामाथि सोच्न बाध्य पारेका छन्।