प्रश्नपत्र चुहावटकै विरुद्धमा एक पटक लडेका धर्मेन्द्र प्रधानलाई सोही मुद्दामा राजीनामा दिन बाध्यता

भारतका शिक्षामन्त्री धर्मेन्द्र प्रधानले प्रश्नपत्र चुहावट प्रकरणको नैतिक जिम्मेवारी लिँदै शनिबार पदबाट राजीनामा दिएका छन्। यो घटनाले उनको विद्यार्थीकालको आन्दोलनसँग एउटा विडम्बनापूर्ण समानता देखाएको छ।

सन् १९९७ मा ओडिशामा प्रश्नपत्र चुहावटविरुद्ध अखिल भारतीय विद्यार्थी परिषद् (एबीभीपी) ले गरेको प्रदर्शनको नेतृत्व धर्मेन्द्र प्रधानले नै गरेका थिए। त्यस क्रममा प्रहरीको लाठीचार्जबाट उनी घाइते भएका थिए। अहिले, २९ वर्षपछि, फेरि प्रश्नपत्र चुहावटकै कारण उनी राजीनामा दिन बाध्य भएका छन्।

विद्यार्थी राजनीतिबाट सुरु भएको यात्रा

धर्मेन्द्र प्रधानको राजनीतिक करियर सन् १९८० को दशकमा विद्यार्थी राजनीतिबाट सुरु भएको थियो। उनी बाल्यकालदेखि नै राष्ट्रिय स्वयंसेवक संघ (आरएसएस) निकट एबीभीपीसँग आबद्ध थिए। तालचेर कलेज विद्यार्थी संघको अध्यक्ष बनेपछि उनी उत्कल विश्वविद्यालय विद्यार्थी संघको अध्यक्ष पदका लागि चुनाव लडे, तर पराजित भए।

सन् १९९४ देखि १९९७ सम्म एबीभीपीको राष्ट्रिय महासचिव रहेका प्रधान पछि भारतीय जनता युवा मोर्चाको अध्यक्ष, भाजपाको राष्ट्रिय महासचिव हुँदै केन्द्रीय मन्त्रीसम्म पुगे। उनले पाललहडा विधानसभा र देवगढ लोकसभा क्षेत्रबाट चुनाव जितेका थिए। पछि बिहार र मध्यप्रदेशबाट राज्यसभा सदस्य रहे। सन् २०२४ मा उनी ओडिशाको सम्बलपुरबाट लोकसभामा निर्वाचित भएका थिए।

राजीनामाप्रति प्रतिक्रिया

प्रधानको राजीनामाको माग गर्दै संसद्तर्फ मार्च गरिरहेका विद्यार्थी र युवाहरूमाथि प्रहरीले लाठीचार्ज गरेको थियो, जसमा धेरै घाइते भए। भुवनेश्वरस्थित राजा मधुसूदन देव कलेजका विद्यार्थी संघका अध्यक्ष प्रशान्त राउतले बीबीसीलाई बताएअनुसार, सन् १९८८ देखि १९९७ सम्म हरेक वर्ष प्रश्नपत्र चुहिने गरेको थियो, जसलाई 'प्रश्नपत्र चुहावटको दशक' भनिन्थ्यो।

राउतले थपे, 'सन् १९९७ मा प्रदर्शनको क्रममा प्रहरीले अन्धाधुन्ध लाठीचार्ज गर्दा ६४ जना कार्यकर्ता घाइते भएका थिए, जसमा म र धर्मेन्द्र प्रधान पनि थियौं।'

भाजपाका नेताहरूले प्रधानको राजीनामाको मागलाई राजनीतिक प्रतिशोधको संज्ञा दिएका छन्। नेता सज्जन शर्माले भने, 'निट परीक्षालाई बहाना बनाएर विपक्षीहरूले राजनीति गरिरहेका छन्।' अर्का नेता गोलक महापात्रले नयाँ शिक्षा नीतिको विरोधलाई यसको मूल कारण बताए।

विपक्षी दलका नेताहरूले भने प्रधानको राजीनामा आवश्यक रहेको बताएका छन्। ओडिशाका उच्च शिक्षा मन्त्री तथा बिजु जनता दलका नेता अरुण साहुले भने, 'हाम्रा नेता नवीन पटनायकले स्पष्ट रूपमा उहाँले राजीनामा दिनुपर्छ भन्नुभएको छ, र मेरो धारणा पनि त्यही हो।'