बागलुङ नगरपालिका–३ गौंडाकोटका ५१ वर्षीय गंगाबहादुर थापाले व्यावसायिक कृषिको नयाँ मोडल अँगालेका छन्। उनले बागलुङ नगरपालिका–६ लहरेपिपलमा पाँच रोपनी जग्गा भाडामा लिएर 'पञ्चकोट कृषि नर्सरी' स्थापना गरेका छन्, जहाँ आधुनिक प्रविधिबाट सुन्तलाका कलमी बिरुवा उत्पादन भइरहेको छ।
यो नर्सरी प्लास्टिक टनेलभित्र सञ्चालित छ, जहाँ स्थानीय खोकु जातको सुन्तलालाई टाइफ्लेट नामक जंगली तिनपाते बिरुवाको जरामा कलमी गरिएको छ। यसले बिरुवालाई रोग र प्रतिकूल मौसम सहन सक्ने बनाउँछ। नर्सरीको मुख्य विशेषता स्वचालित सिँचाइ प्रणाली हो, जसलाई मोबाइलबाटै सञ्चालन गर्न सकिन्छ। थापाका अनुसार, यसले निरन्तर नर्सरीमा बस्नु नपर्ने सुविधा दिएको छ।
लगानी र सहयोग
नर्सरी निर्माण र प्रविधि जडानमा करिब २५ लाख रुपैयाँ लगानी भएको थापाले बताए। प्रधानमन्त्री कृषि आधुनिकीकरण परियोजनाले लागत साझेदारीअन्तर्गत ४ लाख रुपैयाँ सहयोग गरेको छ भने बाँकी लगानी उनले आफैं गरेका हुन्। नर्सरीमा कीरा र रोगको जोखिम कम गर्न टनेलभित्र प्रवेश सीमित गरिएको छ।
योजना र लक्ष्य
थापाको योजना बागलुङ नगरपालिका–६, ७, ८ र ९ लाई सुन्तला उत्पादनको मुख्य क्षेत्र बनाउने हो। उनले किसानलाई सहुलियत दरमा बिरुवा उपलब्ध गराउने तयारी गरेका छन्। 'बाँझो जमिन उपयोग गरेर व्यावसायिक सुन्तला खेती गर्न सकिन्छ,' उनले भने, 'गाउँमै उत्पादन बढाएर ट्रकका ट्रक सुन्तला बजार पठाउने सम्भावना छ।' पाँच वर्षअघि म्याग्दीको भकिम्लीमा सानो नर्सरी सुरु गरेका उनले यस वर्ष त्यहाँको उत्पादनसहित लक्ष्यको करिब आधा बिरुवा बिक्री गर्ने बताएका छन्। आगामी वर्ष पञ्चकोट नर्सरीबाट ४० हजार बिरुवा बजारमा पठाउने उनको लक्ष्य छ।
थापाले म्याग्दीको भकिम्लीमा चारजना साझेदारसँग १०० रोपनीमा सुन्तला, किवी र तरकारी खेती गर्दै आएका छन्। बागलुङको गौंडाकोटमा १५ रोपनी, म्याग्दीमा १०० रोपनी र पञ्चकोटमा पाँच रोपनी क्षेत्रफलमा उनका कृषि फर्म सञ्चालनमा छन्। उनले यी तीन फर्मलाई कृषि पर्यटनसँग जोड्ने योजना बनाएका छन्। धार्मिक पर्यटकको चहलपहल बढिरहेको पञ्चकोटलाई केही वर्षमा कृषि पर्यटनको गन्तव्य बनाउने उनको लक्ष्य छ।
पहिलो किसान परिचयपत्र
थापा २०५७ सालदेखि व्यावसायिक कृषिमा सक्रिय छन्। उनले २०७२ सालमा नेपाल सरकारबाट पहिलो किसान परिचयपत्र प्राप्त गरेका थिए। उनी आबद्ध मिर्मिरे कृषि सहकारी संस्थामा हाल २५० भन्दा बढी किसान सदस्य छन्।