जिम रिकार्ड्सको आरोप: प्रविधि कम्पनीहरूले मार्क्सवादी शैली अपनाइरहेका छन्

अर्थशास्त्री तथा लेखक जिम रिकार्ड्सले ठूला प्रविधि कम्पनीहरू मार्क्सवादी शैलीमा सञ्चालित भइरहेको आरोप लगाएका छन्। उनका अनुसार, यी कम्पनीहरूले कार्ल मार्क्सको मूल सिद्धान्त—निजी सम्पत्तिको अन्त्य—लाई व्यवहारमा उतारिरहेका छन्। रिकार्ड्सले मार्क्सवादलाई पुँजीवादको विकल्पको रूपमा नभई केही विचारहरूको उपयोगिताका लागि मात्र उद्धृत गरेका हुन्।

प्रविधि कम्पनीहरूको मार्क्सवादी चरित्र

रिकार्ड्सले ठूला एआई कम्पनीहरूले इन्टरनेटबाट प्रतिलिपि अधिकारयुक्त सामग्री—जस्तै पुस्तक, पत्रिका लेख, शैक्षिक पेपर, तस्बिर र सङ्गीत—बिना अनुमति सङ्कलन गर्ने गरेको बताएका छन्। उनले गुगल, एप्पल, माइक्रोसफ्ट, ओपनएआई र मेटाजस्ता कम्पनीहरूले रोयल्टी वा इजाजत शुल्क नतिरेको आरोप लगाए। आफैंका नौ पुस्तक एआई मोडेलको प्रशिक्षणमा प्रयोग भएको तर कुनै भुक्तानी नपाएको उनले बताए। एन्थ्रोपिक कम्पनीले केही पुस्तकका लागि ३७ हजार डलर दिने वाचा गरे पनि हालसम्म भुक्तानी नभएको उनले खुलासा गरे।

रिकार्ड्सले यसलाई साम्राज्यवादसँग तुलना गर्दै लेनिनको भनाइ उद्धृत गरे: 'साम्राज्यवाद पुँजीवादको उच्चतम चरण हो,' तर लेनिनले प्रविधि उद्यमीहरूको व्यवहार देखेको भए उनीहरूलाई झनै खराब ठहर्याउने उनको भनाइ छ।

श्रम र सार्वजनिक स्रोतको शोषण

रिकार्ड्सका अनुसार, एआईले मानव श्रमलाई पूर्ण रूपमा विस्थापित गर्ने प्रयास गरिरहेको छ। कम्पनीहरूले सफ्टवेयरबाट उत्पादकत्व बढाउँदै केही कर्मचारीलाई कम तलब दिने वा ज्याला नै नदिने गरेको उनले बताए। यसले सफ्टवेयर विकासकर्ता, स्वास्थ्य सेवा र ग्राहक सेवाजस्ता क्षेत्रमा रोजगारी गुमाउने अवस्था सिर्जना गरेको छ। साथै, एआई कम्पनीहरूले ठूला डाटा सेन्टर सञ्चालनका लागि विद्युत् ग्रिडमा अत्यधिक भार पार्दै स्थानीय समुदायको बिजुलीको मूल्य बढाइरहेको उनले आरोप लगाए।

उनले सरकारी अनुदानको पनि आलोचना गरे। एआई कम्पनीहरूलाई डाटा सेन्टरका लागि सहज अनुमति, कर छुट र ठूला सरकारी ठेक्का प्रदान गरिएको तर त्यसको लागत सर्वसाधारणले कर, उच्च विद्युत् दर र जीवनस्तरमा गिरावटको रूपमा बेहोर्नुपरेको उनको भनाइ छ।

चिनियाँ मोडेल र जेन जेडको विद्रोह

रिकार्ड्सले चिनियाँ एआई मोडेलहरू—जस्तै डीपसिक र मुनसट—पनि अमेरिकी आविष्कारकमा नै निर्भर रहेको बताए। उनले यसलाई 'एक समूह डाँकूले अर्को समूह डाँकू लुटेको' संज्ञा दिए। उनका अनुसार, दुवै पक्षले आफूले सिर्जना नगरेको जानकारीको शोषण गर्छन्, तर चिनियाँ कम्पनीहरू कम लागतमा प्रतिस्पर्धी बन्न सिपालु छन्।

यद्यपि, रिकार्ड्सले एउटा सकारात्मक प्रवृत्ति उल्लेख गरेका छन्—जेन जेड पुस्ता एआई र अनलाइन गतिविधिप्रति वितृष्णा बढाउँदै पुस्तकतर्फ फर्किएको छ। उनले भने, 'एआई बुलबुला फुट्ने धेरै कारण छन्, तर जेन जेडको विद्रोह सबैभन्दा कम मूल्याङ्कन गरिएको र अप्रत्याशित कारण हुन सक्छ।'