बहराइनको होटलमा काम गर्दा नेपाली युवा कामदारहरूको कठिन अवस्था देखेका केहम लाकाईले स्वदेश फर्केर आतिथ्य शिक्षाको विकासमा लाग्ने निर्णय गरे। उनले सन् २००७ मा ग्लोबल एकेडेमी अफ टुरिज्म एन्ड हस्पिटालिटी एजुकेशन (गेट) स्थापना गरे, जसले नेपाली युवाहरूलाई आतिथ्य क्षेत्रमा दक्ष बनाउँदै आएको छ।
लाकाईले बहराइनमा रहँदा धेरै युवा नेपालीहरूले कम ज्यालामा कठिन शारीरिक श्रम गर्नुपरेको देखेका थिए। तीमध्ये धेरैले भर्ती एजेन्टलाई ठूलो रकम तिर्न ऋण लिनुपर्ने र त्यो ऋण साँवा ब्याजसहित तिर्नुपर्ने बाध्यता रहेको पाए। सीपको अभाव नै उनीहरूको मुख्य समस्या रहेको उनले निष्कर्ष निकाले।
स्विट्जरल्यान्डमा आतिथ्य शिक्षा हासिल गरेर विभिन्न देशमा अनुभव बटुलेका लाकाई त्यही समयदेखि नेपाल फर्केर आफ्नो अनुभव र सीप देशकै सेवामा लगाउने सोचमा थिए। नेपालीहरूलाई संरचित आतिथ्य शिक्षा र तालिम दिएर विश्व बजारमा प्रतिस्पर्धा गर्न सक्ने दक्ष जनशक्ति उत्पादन गर्ने उनको लक्ष्य थियो।
गेटको स्थापना र अध्ययन कार्यक्रम
नेपाली संस्कृतिमा पाहुनालाई देवताको रूपमा पूजा गर्ने परम्परा रहेको छ र यही मान्यता (अतिथिदेवो भवः) लाई जग बनाएर गेटको स्थापना भएको हो। गेटमा ब्याचलर इन इन्टरनेसनल हस्पिटालिटी म्यानेजमेन्ट (बीआईएचएम), ब्याचलर इन प्रोफेसनल हस्पिटालिटी (बीपीएच) र टेक्निकल एन्ड फरदर एजुकेशन (टीएएफई) कार्यक्रमहरू सञ्चालनमा छन्।
पेशागत आतिथ्य पाठ्यक्रम काठमाडौं विश्वविद्यालयसँग सम्बद्ध छ। अन्य कार्यक्रमहरू भने एक अस्ट्रेलियाली सार्वजनिक विश्वविद्यालयसहितका अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाहरूसँगको साझेदारीमा चलाइएका छन्।
व्यावसायिक तालिम र रोजगारी
डिग्री कार्यक्रमसँगै गेटले कम आय भएका परिवारका विद्यार्थीहरूका लागि छोटो अवधिका व्यावसायिक तालिमसमेत सञ्चालन गर्दै आएको छ। यी सीपमूलक तालिमले विद्यार्थीहरूलाई चाँडै रोजगार बजारमा प्रवेश गर्न सहयोग पुर्याउँछ। विदेशमा काम गर्न जान चाहने तर पूर्ण डिग्री पढ्न नसक्ने विद्यार्थीहरूका लागि यस्ता तालिम उपयोगी हुने लाकाईको भनाइ छ। उनका अनुसार यी सीपले विदेशमा राम्रो जीविकोपार्जन गर्न मद्दत पुर्याउँछ।
गेटका पूर्वविद्यार्थीहरू जापान, अस्ट्रेलिया, मलेसिया र पश्चिमी एसियाका पर्यटन तथा आतिथ्य क्षेत्रमा कार्यरत छन्। नेपालमा भने सोल्टीजस्ता प्रमुख होटलहरूसँगको सहकार्यमा स्नातकहरूलाई रोजगारीका अवसर दिलाइएको छ।
चुनौती र उच्च मूल्यको पर्यटन
नेपालको आतिथ्य क्षेत्रका लागि प्रशिक्षित जनशक्ति स्थायी रूपमा विदेश पलायन हुनु प्रमुख चुनौती रहेको छ। तैपनि, स्वदेशी पर्यटनको वृद्धिसँगै रोजगारीका नयाँ अवसरहरू खुल्दै गएका छन्। लाकाईले विदेशमा अनुभव लिएर नेपाल फर्किने युवाहरूको संख्या बढ्दै गएको र उनीहरूले नयाँ सीप भित्र्याइरहेको बताएका छन्।
नेपालको आतिथ्य क्षेत्रलाई उच्च मूल्यको पर्यटनतर्फ लैजान राम्रो योजना आवश्यक रहेको लाकाईको बुझाइ छ। भारत र चीनबीचमा अवस्थित नेपालसँग विश्वका दुई ठूला पर्यटक बजारको प्रवेशद्वार बन्ने सम्भावना छ। तर, नेपाल आउन र यहाँ घुम्न आउने क्रममा लाग्ने उच्च यातायात लागतका कारण पर्यटकहरूले गतिविधिमा खर्च गर्ने रकम घट्दै गएको उनले बताए। विश्वका अधिकांश गन्तव्यमा पर्यटकहरूले यातायातभन्दा अनुभवमा बढी खर्च गर्ने गरे पनि नेपालमा उल्टो अवस्था देखिन्छ।
गेटले आगामी दिनमा आफ्नो पहुँच विस्तार गर्ने योजना बनाएको छ। पोखरामा रहेको शाखापछि अन्य क्षेत्रमा विस्तार गर्ने तयारी छ। अन्तर्राष्ट्रिय आतिथ्य संस्थाहरूले पनि गेटसँग विद्यार्थी आदानप्रदान कार्यक्रमका लागि सहकार्यको प्रस्ताव गरेका छन्।
नेपालको पर्यटन अनुभवका केन्द्रमा आतिथ्य पेशाकर्मीहरू रहने गर्छन्। पर्यटकहरूले नेपालका हिमाल र संस्कृति मात्र नभई यहाँको खाना र मैत्रीपूर्ण व्यवहारसमेत सम्झने गर्छन्। युवा आतिथ्य पेशाकर्मीहरूलाई लाकाईको सुझाव आफ्नो काममा आनन्द खोज्ने हो, ताकि सेवा ग्रहण गर्नेहरू पनि खुसी बन्न सकून्। उनका अनुसार काममा सन्तुष्टि भएपछि काम र जीवन एउटै हुन्छ र व्यक्तिगत तथा पेशागत जीवनबीच सन्तुलन कायम हुन्छ।