काठमाडौं, अगस्ट १। युक्रेनी सेनाले युद्धबन्दीका रूपमा कैदमा राखेका २६ वर्षीय विवेक खत्री नेपाल फर्किनुभन्दा रुस नै फर्किन चाहन्छन्। कोभिड-१९ महामारीपछिको आर्थिक संकटले उनलाई रुसको एउटा गोदामको जागिर छाडेर रुसी सेनामा भर्ती हुन बाध्य बनाएको थियो। अग्रपंक्तिमा छोटो तर भीषण अनुभव र झन्डै तीन वर्षको कैदपछि पनि उनको रोजाइ नेपाल होइन, रुस नै छ।
हिमालयन टाइम्ससँग जुममार्फत गरेको कुराकानीमा उनले भने, 'नेपालमा आर्थिक अवस्थाले धेरै काम गर्न सकिनँ, त्यसैले रुस जाने निर्णय गरें।'
रुस प्रस्थान र सेना भर्तीको कथा
बर्दियाको राजापुर नगरपालिकाका स्थानीय खत्री सन् २०२२ मा २२ वर्षको उमेरमा रुस पुगेका थिए। रुसमा उनले रुसकै प्रमुख ई-कमर्स तथा डेलिभरी कम्पनी ओजोनको गोदाममा काम गरे। रुसको अमेजनका रूपमा चिनिने सो कम्पनीको विशाल लजिस्टिक सञ्जाल छ। उनको भिसाको म्याद कायमै रहेकै बेला उनले सेनामा भर्ती हुने बाटो रोजे।
सन् २०२३ अगस्ट ७ मा उनी रुसी सेनामा भर्ती भए। उनका अनुसार तत्काल पैसा कमाउनुभन्दा पनि रुसी कागजात पाउने र दीर्घकालीन भविष्य बनाउने चाहना प्रमुख थियो। उनले भने, 'मेरो प्रेरणा भविष्य नै हो। म आफ्नो भविष्य बनाउन चाहन्छु। रुसी कागजात चाहिएको हो, रुसी पासपोर्ट।'
साथीहरू पनि सेनामा भर्ती हुन थालेपछि उनी पनि यसतर्फ आकर्षित भए। रुसी भाषामा लेखिएको सम्झौता उनले पूरै बुझेनन्, तर आदेशचाहिँ थाहा थियो— पहिले तालिम, अनि मोर्चा।
मोर्चामा गोली र कैद
करिब ४०–५० दिनको तालिम सकिएपछि अर्को १०–१५ दिनभित्रै उनलाई अग्रपंक्तिमा खटाइयो। त्यहाँ एक–दुई दिन मात्र बितेको थियो, अचानक ठूलो आक्रमण भयो। रुसी पक्षमा धेरै घाइते भए। खत्रीको देब्रे खुट्टामा गोली लाग्यो। उनले आफैंले सामान्य पट्टी बाँधे र दुई–तीन दिनसम्म युद्धभूमिमा बाँच्ने प्रयास गरे।
दिउँसो आकाशमा चक्कर काट्ने ड्रोनबाट बच्न उनी झाडीमा लुक्थे। 'ड्रोनले देखिहाले मृत्यु निश्चित छ,' उनले भने। साँझ परेपछि फेरि गोलीगोठ चल्थ्यो। भोकै र तिर्खाएका उनले पीडा निवारक औषधिको सुई लगाए र रातभर घस्रँदै युक्रेनी स्थितिबाट दुई सयदेखि चार सय मिटर नजिक पुगे। युक्रेनी सैनिकले उनलाई पानी दिए र एक कमान्डरले कस्टडीमा लिए।
कैदमा परेपछि उनले परिवारलाई सम्पर्क गर्न र उपचार पाउन सके। हाल बसेको शिविरमा उनलाई करिब १.२ वर्ष भइसकेको छ।
नेपाल फर्कन नचाहने खत्रीको भविष्यको योजना
नेपाल सरकारले आफूहरूका लागि के गर्न सक्छ भन्ने प्रश्नमा खत्री स्पष्ट छन्। उनी नेपाल फर्किन चाहँदैनन्। 'नेपाल फर्किएर के गर्नु? त्यहाँ भविष्य देख्दिनँ। रुस फर्केरै आफ्नो जीवन अघि बढाउन चाहन्छु।'
उनी आफूहरूको अवस्थाको जिम्मेवारी नेपाली निकायको होइन, जसका लागि काम गरेका थिए, त्यो रुसी सरकारकै रहेको बताउँछन्। 'युद्ध सकिनेछ, त्यसपछि रुसी सरकारकै जिम्मेवारी हुन्छ, त्यसैले हामी रुसै फर्किन चाहन्छौं।' फर्किएपछि फेरि लडाइँमा पठाइने जोखिम उनलाई थाहा छ, तर कागजात र सुविधाकै लागि उनी यही बाटो रोज्न तयार छन्।
अन्तर्वार्ताको अन्त्यतिर उनले नेपालको अवस्थाबारे चासो राखे। नेपालमा क्रान्ति भयो कि भएन र हाल प्रधानमन्त्री को छन् भनेर उनले प्रश्न गरे।