जागिर छाडेर मौरीपालन रोज्ने सिंखडा दम्पती, वार्षिक ५० लाखको कारोबार

शिक्षित युवाले जागिर र विदेशलाई प्राथमिकता दिने प्रवृत्तिका बीच धादिङका एक दम्पतीले भने आफ्नै गाउँमा मौरीपालनबाट राम्रो आम्दानीको बाटो खोलेका छन् । सिद्धलेक गाउँपालिका-१ का पूर्णप्रसाद सिंखडा र उनकी श्रीमती गोमा अहिले व्यावसायिक मौरीपालनमा संलग्न छन्, जसबाट उनीहरूले वार्षिक ५० लाख रुपैयाँसम्मको कारोबार गर्दै आएका छन् ।

पूर्णप्रसाद यसअघि किरानचोक कार्की डाँडा माध्यमिक विद्यालयमा उच्च माध्यमिक तहको अर्थशास्त्र पढाउँथे । शिक्षणसँगै व्यवसाय चलाउँदा समय नपुगेपछि उनले नयाँ शैक्षिक सत्रदेखि लागू हुने गरी राजीनामा दिएका थिए । त्यसयता उनी मौरीका घारको स्याहारमै व्यस्त छन् ।

सुरुवात र विस्तार

यो व्यवसायको थालनी भने गोमाले नै गरेकी थिइन् । करिब नौ वर्षअघि ६० हजार रुपैयाँ लगानीमा तीन दिने आधारभूत तालिम लिएर उनले २० वटा घारबाट मौरीपालन सुरु गरेकी थिइन् । पछि व्यवसाय फैलिँदै जाँदा घरमा एक्लैले काम धान्न नसक्ने भएपछि पूर्णप्रसादले शिक्षण छाडेर श्रीमतीलाई साथ दिने निर्णय गरेका हुन् । अहिले उनीहरूको फार्ममा करिब तीन सय घार पुगेका छन् ।

दम्पतीले आफ्नो फार्ममा नेपालकै रैथाने एपिस सेरेना जातको मौरी पाल्ने गरेका छन् । नेपालमा मुख्य गरी एपिस सेरेना र एपिस मेलिफेरा दुई जातका मौरी पालिन्छन् । सरकारी तथ्याङ्कानुसार देशमा वार्षिक करिब ४ हजारदेखि ४ हजार ५ सय मेट्रिक टनसम्म मह उत्पादन हुन्छ । सेरेना जातबाट प्रति घार वार्षिक १५ देखि २५ किलो मह उत्पादन हुने गर्छ । पहाडी भेगका जडीबुटीयुक्त वनस्पतिको रसबाट बनेको यो मह स्वाद र स्वास्थ्यका हिसाबले उत्कृष्ट मानिने भएकाले बजारमा यसको माग र मूल्यसमेत उच्च छ ।

फार्मको कारोबार

सिंखडा दम्पतीको फार्मबाट हरेक वर्ष तीन सयभन्दा बढी मौरीसहितका घार, पाँच सयभन्दा बढी खाली घार र पाँच सय किलोभन्दा बढी शुद्ध मह बिक्री हुने गर्छ । आधुनिक उपकरणको प्रयोग गरेर मह काढ्ने र बजारीकरण गर्ने गरिएको छ । उनीहरूका दुई फार्मबाट मह तथा मौरीजन्य सामग्रीको बिक्री गरेर वार्षिक करिब ५० लाख रुपैयाँको कारोबार हुने गरेको छ । यस फार्मले प्रत्यक्ष र अप्रत्यक्ष गरी १० जनासम्मलाई रोजगारी दिएको छ । मेहनत गर्ने हो भने मौरीपालनबाट पनि मनग्य आम्दानी गर्न सकिन्छ भन्ने उदाहरण यो फार्म बनेको छ ।

सहयोग र गुनासो

प्रधानमन्त्री कृषि आधुनिकीकरण परियोजनामार्फत उनीहरूले आधुनिक उपकरण खरिदका लागि केही सहयोग भने पाएका छन् । तर, स्थानीय सरकार तथा जनप्रतिनिधिहरूले भने उनीहरूको फार्मप्रति चासो नदेखाएको गुनासो छ । स्थानीय तहले मौरीपालनका लागि वार्षिक लाखौं रुपैयाँ बजेट छुट्याउने र कृषक सम्मान कार्यक्रम चलाउने गरे पनि आफ्नो यति ठूलो उदाहरणीय फार्म हेर्नसम्म पनि कुनै जनप्रतिनिधि नआएकोमा उनीहरूले दुःख व्यक्त गरेका छन् ।