इथियोपियाको ओरोमिया प्रदेशमा फरकफरक समयमा भएका दुई आक्रमणमा कम्तीमा ६० जना अर्थोडक्स इशाईको ज्यान गएको देशको अर्थोडक्स चर्चले जनाएको छ। इथियोपियन अर्थोडक्स तेवाहेदो चर्चको पवित्र सिनोडले सोमबार यो विवरण सार्वजनिक गर्दै सर्वसाधारणको सुरक्षा गर्न र दोषीलाई कानुनी दायरामा ल्याउन अधिकारीहरूलाई आग्रह गरेको छ।
चर्चका अनुसार ओरोमियाको अर्सी जोनभित्र पर्ने मेर्ती जिल्लामा अक्टोबर २० तारिख भएको आक्रमणमा १४ जनाको मृत्यु भयो भने शिर्का जिल्लामा शनिबार भएको आक्रमणमा ४६ जनाको ज्यान गयो। ती आक्रमणमा २० जनाभन्दा बढी गम्भीर रूपमा घाइते भएका र २० वटा घर जलाइएको पनि चर्चले जनाएको छ। घटनालाई चर्चले क्रूर र निर्दयी नरसंहार भनेको छ।
शनिबारको आक्रमण शिर्का जिल्लाको तेरेता चोले गाउँमा भएको थियो। नजिकैको सहरमा बस्ने एक इशाई बासिन्दाले अन्त्येष्टिमा सहभागी हुन र घाइतेलाई ओसार्न सघाउन आफू सोही गाउँ पुगेको बताए। इसुजु ट्रकमा राखेर लगिएका घाइतेको संख्या आफूहरूले गनेको उनले जनाए।
सोही सहरमा कार्यरत एक पादरीले आफ्नो घर नजिकैको अस्पतालमा घाइतेहरू आइपुगेको देखेको र केहीलाई थप उपचारका लागि अन्य अस्पतालमा पठाइएको बताए। आफ्नो सुरक्षाको चिन्ताका कारण दुवैले नाम नखुलाउने सर्तमा एसोसिएटेड प्रेसमसँग टेलिफोनमा कुरा गरेका थिए।
सरकारले ओएलएमाथि दोष थोपार्यो
ओरोमिया प्रादेशिक सरकारका प्रवक्ता हाइलु अदुग्नाले ती आक्रमणको जिम्मेवारी ओरोमो लिबरेसन आर्मी (ओएलए) लाई लगाएका छन्। विद्रोही र उनीहरूका सहयोगीले जातीय तथा धार्मिक द्वन्द्व भड्काएर उत्तरी इथियोपियामा सेनालाई परेको क्षतिबाट ध्यान हटाउन खोजेको उनको आरोप छ। तर आफ्नो वक्तव्यमा उनले कुनै प्रमाण प्रस्तुत गरेका छैनन्।
अदुग्नाले घटनाप्रति दुःख व्यक्त गर्दै प्रादेशिक निकायले दोषीउपर कारबाही सुरु गरिसकेको जानकारी दिएका छन्। घाइते तथा विस्थापितलाई सहयोग गर्ने प्रतिबद्धता पनि उनले जनाएका छन्।
ओएलएसँग टिप्पणीका लागि सम्पर्क हुन सकेन। संस्थाका नेता कुम्सा दिरिबा, जसलाई जाल मारो पनि भनिन्छ, ले गत फेब्रुअरीमा प्रकाशित एक अन्तर्वार्तामा आफ्ना लडाकुले सर्वसाधारणलाई निशाना नबनाउने बताएका थिए। आफ्नो युद्ध जनताविरुद्ध नभएको उनको भनाइ थियो।
लामो समयदेखि चलिरहेको द्वन्द्व
ओएलए गत सेप्टेम्बरमा गठन भएको इथियोपियन पिपल्स फोर्सेस अलायन्स फर सर्भाइभलमा आबद्ध सात समूहमध्ये एक हो। प्रधानमन्त्री अबिय अहमदको सरकार हटाउने लक्ष्य राखेको उक्त गठबन्धनमा टिग्राय पिपल्स लिबरेसन फ्रन्ट र अम्हारा फानो नेसनल मुभमेन्टलगायत समूह छन्।
चर्चले ती आक्रमणले धार्मिक स्वतन्त्रता र बाँच्न पाउने अधिकारसम्बन्धी संवैधानिक संरक्षण उल्लंघन गरेको जनाउँदै अधिकारीहरूलाई सार्वजनिक रूपमा निन्दा गर्न र थप हिंसा रोक्न आग्रह गरेको छ।
इथियोपियाको सबैभन्दा ठूलो प्रदेश ओरोमियामा करिब चार करोड मानिस बसोबास गर्छन्। सन् २०१८ देखि यहाँ सरकारी सेना र ओएलएबीच द्वन्द्व जारी छ। यसबाहेक अन्य सशस्त्र समूह र आपराधिक गिरोह पनि सक्रिय रहेको र सर्वसाधारणले हत्या, चन्दा असुली तथा अपहरणको सामना गर्नुपरेको अवस्था छ।
संयुक्त राष्ट्रसंघका अन्वेषकहरूले ओएलएमाथि हत्या, बलात्कार र अपहरणमा संलग्न रहेको आरोप लगाएका छन्। यस्तै, मानवअधिकार अनुगमन गर्ने संस्थाहरूले सरकारी सेनाले गरेका क्षेप्यास्त्र आक्रमण, अदालतबाहिर हत्या र बेपत्ता पार्ने कार्यको पनि अभिलेख राखेका छन्।
एम्नेस्टी इन्टरनेशनलकी मिडिया म्यानेजर सारा किमानीले गत जनवरीमा एसोसिएटेड प्रेससँगको अन्तर्वार्तामा संस्थाको अनुसन्धानले सरकारी सेना र ओएलए दुवै पक्षबाट भएका सरसर्ती मृत्युदण्ड, यातना, अपहरण र बलात्कारको प्रमाण देखाएको बताइन्। इन्टरनेट अवरोध तथा स्वतन्त्र सञ्चारमाध्यम र नागरिक समाजमाथिको नियन्त्रणले पीडाको वास्तविक विस्तार लुकाएको उनको भनाइ छ। अहिलेसम्म अभिलेख गरिएको विवरण त्यसको सानो अंश मात्र भएको पनि उनले उल्लेख गरिन्।
