काठमाडौं विश्वविद्यालय शिक्षा संकाय (कुसोड) का डिनको पाँच वर्षे कार्यकाल सकिएको छ। कार्यकालको समीक्षा गर्दै उनले संकायमा अध्ययनरत विद्यार्थी संख्या ४४९ बाट २१ सयभन्दा बढी पुगेको, ४० भन्दा बढी शैक्षिक कार्यक्रम सञ्चालनमा आएको र संकायको पहुँच काठमाडौं उपत्यकाबाहिरसम्म फैलिएको जानकारी दिएका छन्।
आफ्नो कार्यकालको समीक्षा गर्दै सार्वजनिक गरेको लेखमा उनले यी उपलब्धिलाई व्यक्तिगत देन नभई सामूहिक कर्मको परिणाम भनेका छन्। डिनका अनुसार संकायले हालसम्म ३ हजारभन्दा बढी स्नातक उत्पादन गरिसकेको छ भने पाँच वर्षको अवधिमा सात विभाग तथा कार्यक्रम युनिट स्थापना भई ४० भन्दा बढी शैक्षिक कार्यक्रम सञ्चालनमा आएका छन्।
पुनः सुरु भएका र नयाँ थपिएका कार्यक्रम
संकायमा सूचना प्रविधिको बीटेकएड, अंग्रेजी विषयको बीए-बीएड र चिनियाँ प्रमुख विषयसहितको बीएड कार्यक्रम पुनः सुरु गरिएको छ। यसैगरी स्नातकोत्तर तहमा स्टिम, इसिडी, स्कुल काउन्सिलिङ, बहुभाषिक शिक्षा, रैथाने तथा आदिवासी शिक्षा र समाहित तथा विशेष शिक्षा विषयका कार्यक्रम स्थापना गरिएका छन्।
प्राविधिक तथा व्यावसायिक शिक्षा (टिभेट) क्षेत्रमा शिक्षक शिक्षाको महत्त्व स्थापित गर्दै स्थानीय आवश्यकता र विश्वव्यापी मापदण्ड दुवैलाई सम्बोधन गर्ने गरी पाठ्यक्रमको विस्तार भएको उनले उल्लेख गरेका छन्।
संकायको पहुँच काठमाडौं उपत्यकाबाहिर सिन्धुली, विराटनगर र रूपन्देहीसम्म पुगेको छ। यो विस्तारलाई उनले भौगोलिक मात्र नभई सामाजिक न्यायसँग जोडिएको विषय भनेका छन्।
अनुसन्धान, तालिम र सामुदायिक संलग्नता
अनुसन्धानतर्फ रिसर्च एन्ड इनोभेसन सेन्टरले दुई वर्षमै राम्रो आम्दानी गर्दै पूर्णकालीन र अल्पकालीन गरी ५० जनाभन्दा बढीलाई रोजगारी दिएको डिनको भनाइ छ। सीपीईसीले देशभरिका करिब २० हजार शिक्षकसम्म पुग्न १०० जनाभन्दा बढी अल्पकालीन तथा पूर्णकालीन सहजकर्ता परिचालन गरेको थियो।
स्कुल काउन्सिलिङतर्फ स्थापित विधिले देशभरका विद्यालयलाई जोडेको र विद्यार्थीको लेखन तथा सिकाइमा ठूलो सहयोग पुगेको उनले बताएका छन्। यसैगरी अनुसन्धान टोली गठन गरिएको, अन्तर्राष्ट्रिय विद्यार्थी आकर्षित भएको तथा इन्टरनेसनल ट्रान्सफर्मेटिभ एजुकेसन रिसर्च नेटवर्क (आईटीईआरएन) र युनेस्को चेयरलगायत माध्यमबाट विश्वभरका १०० भन्दा बढी विद्वान्सँग सहकार्यको ढोका खुलेको उनको भनाइ छ।
शैक्षिक गुणस्तर कायम राख्न ‘शैक्षिक अडिट संस्कृति’ विकास गरिएको र सामाजिक न्याय, समता तथा दिगोपनका सिद्धान्तमा आधारित रहेर कार्यक्रम विकास, विस्तार र व्यवस्थापन गरिएको पनि उनले जनाएका छन्। स्मरण रहोस्, २०२५ को एक दीक्षान्त समारोहमा शिक्षा संकायबाट २९४ विद्यार्थी दीक्षित भएका थिए। डिनका अनुसार संकायमा १४ जना पूर्णकालीन फ्याकल्टी र ३६ सदस्यीय टिम छ।
नयाँ नेतृत्वप्रति साक्षी दृष्टि
आफ्नो नेतृत्व दर्शनलाई सहकर्मी रेबत ढकालले ‘पुनःडिजाइनद्वारा सक्षम बनाउने’ (एनएब्लिङ बाई रिडिजाइन) भनेर नाम दिएको उनले उल्लेख गरेका छन्। पुरानोलाई नष्ट नगरी समयअनुसार संरचना पुनर्संरचना गर्ने अर्थमा उनले यो पदावलीलाई आत्मसात् गरेको बताएका छन्।
कार्यकाल सकिएपछि आफू प्राध्यापक, अनुसन्धानकर्ता र शिक्षाकर्मीका रूपमा फर्किएको उनले जनाएका छन्। नयाँ नेतृत्वले शैक्षिक उत्कृष्टता, नवीन अभ्यास, व्यावसायिक सत्यनिष्ठा र सामाजिक उत्तरदायित्वका आधारमा कुसोडको निरन्तरतालाई जोड दिने अपेक्षा आफूले राखेको उनको भनाइ छ। निरन्तरता आफैँमा नराम्रो नभए पनि निरन्तरता र यथास्थितिबीचको रेखा पातलो हुने भन्दै उनले नेपालको उच्च शिक्षामा परिवर्तनप्रति प्रतिरोधको सोचाइ लामो समयदेखि रहेको टिप्पणी गरेका छन्।
मैले दिशा देखाएँ, हिँड्ने काम अरूले गरे — त्यही हिँडाइलाई उनले आफ्नो सबैभन्दा ठूलो उपलब्धि भनेका छन्।
