दिल्लीमा शिक्षा सुधारको माग गर्दै ठूलो प्रदर्शन, प्रहरीले लाठीचार्ज गर्दा तनाव

नयाँदिल्लीको जन्तरमन्तरमा सोमबार बिहानैदेखि हजारौं मानिसहरू जम्मा भए। केही महिनाअघि मात्र गठन भएको ‘कक्रोच जनता पार्टी (सीजेपी)’ को आह्वानमा शिक्षा प्रणाली सुधारको माग गर्दै ‘चलो संसद्’ मार्च सुरु भएको थियो। प्रदर्शनमा विद्यार्थी, अभिभावक र नागरिक समाजका प्रतिनिधिहरू सहभागी थिए।

प्रहरीले प्रदर्शनलाई नियन्त्रण गर्न करिब पाँच हजार सुरक्षाकर्मी तैनाथ गरेको थियो। दिल्ली प्रहरी, र्यापिड एक्सन फोर्स (आरएएफ) र केन्द्रीय रिजर्भ प्रहरी बल (सीआरपीएफ) का कर्मीहरू सडकमा उत्रिएका थिए। केही मेट्रो स्टेसनहरू समेत बन्द गरिएको थियो। प्रहरीका अनुसार करिब आठ हजार मानिस प्रदर्शनमा सहभागी थिए, तर हिन्दुस्तान टाइम्सले भने ५० हजारको उपस्थिति रहेको दाबी गरेको छ।

प्रदर्शनमा दमन र धरपकड

प्रदर्शनकारीहरू जन्तरमन्तरबाट संसद् भवनतर्फ अघि बढ्न खोज्दा प्रहरीले ब्यारिकेड र धारा १६३ लागू गर्दै उनीहरूलाई रोक्न खोज्यो। प्रदर्शनकारीहरू रोकिएपछि प्रहरीले लाठीचार्ज र धरपकड सुरु गरेको थियो। सीजेपीले सामाजिक सञ्जालमा पोस्ट गरेका भिडियोहरूमा थुप्रै प्रदर्शनकारी घाइते भएको देखिएको छ। प्रहरीले भने बल प्रयोग नभएको दाबी गरेको छ।

शिक्षाविद् तथा वातावरण अभियन्ता सोनम वाङ्चुक अनिश्चितकालीन भोक हडतालमा बसेको २१औं दिन शनिबार प्रहरीले जबर्जस्ती उठाएर सफदरजङ्ग अस्पताल पुर्याएको थियो। त्यसपछि सीजेपीले संसद् भवनसम्म मार्च आह्वान गरेको हो। वाङ्चुकले अस्पतालबाटै मार्चमा सहभागी हुन आह्वान गरेका थिए। वाङ्चुकसहित तीन विद्यार्थी नेहा, आमिन र मनीष पनि आमरण अनशनमा बसेका थिए। विपक्षी नेताहरू र अधिकारकर्मीहरूको अनुरोधपछि उनीहरूले अनशन तोडेका छन्। सीजेपीका संस्थापक अभिजित दिपकले पनि एक निट परीक्षार्थीका अभिभावकको आग्रहमा अनशन तोडेका हुन्।

राजनीतिक प्रतिक्रिया

प्रदर्शनमा दमनको विरोध गर्दै विपक्षी कांग्रेस नेता राहुल गान्धीले प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी युवाप्रति असंवेदनशील रहेको आरोप लगाए। उनले सामाजिक सञ्जालमा लेखेका छन्, ‘उनी यति धेरै युवाविरोधी छन् कि असफल शिक्षामन्त्री धर्मेन्द्र प्रधानको राजीनामा समेत माग्न सक्दैनन्। १५२ वटा प्रश्नपत्र लिक भए, ७ करोड ५० लाख विद्यार्थी प्रभावित भए, तर एकजना पनि दोषीलाई सजाय दिइएको छैन।’

कांग्रेस अध्यक्ष मल्लिकार्जुन खड्गेले प्रधानमन्त्री मोदीले युवाको जीवन बर्बाद बनाइरहेको बताए। उनले भने, ‘मोदीले अरूको दोष देखाइरहन्छन्, तर आफैंले देशका लागि केही गरेका छैनन्।’ आम आदमी पार्टीकी नेता तथा दिल्लीकी पूर्वमुख्यमन्त्री आतिशीले सरकारले युवाको माग सुन्नुको सट्टा दमन गरेको बताइन्। आजाद समाजवादी पार्टीका अध्यक्ष चन्द्रशेखर आजादले पनि सरकारलाई युवाको माग तत्काल सम्बोधन गर्न चेतावनी दिए।

सरकारसँग पहिलो औपचारिक वार्ता

एक महिनादेखि जारी प्रदर्शनको सन्दर्भमा केन्द्र सरकारले पहिलोपल्ट औपचारिक प्रतिक्रिया दिएको छ। केन्द्रीय स्वास्थ्यमन्त्री जेपी नड्डाले सीजेपी प्रतिनिधिसँग वार्ता गरेको जानकारी दिए। उनले सीजेपी प्रवक्ता सौरभ दास र आशुतोष रांकासँग भेट गरेको र सौहार्दपूर्ण वार्ता भएको बताए। सीजेपीले शिक्षामन्त्री धर्मेन्द्र प्रधानको राजीनामा, सोनम वाङ्चुकको रिहाइ र निट परीक्षार्थीहरूको आत्महत्या गरेका परिवारलाई क्षतिपूर्ति लगायतका माग राखेको छ। वार्तामा ठोस प्रतिबद्धता नआए पनि छलफल जारी रहेको बताइएको छ।

संसद्मा पनि हंगामा

प्रदर्शनको छाया संसद्मा पनि परेको थियो। मनसुन सत्रको पहिलो दिन सोमबारदेखि नै लोकसभा र राज्यसभाका बैठक पटक-पटक स्थगित भए। विपक्षी सांसदहरूले निट प्रश्नपत्र लिक, राम मन्दिरको भेटी चोरी र प्रदर्शनमा दमनको विषय उठाएर नाराबाजी गरे। प्रतिपक्षी नेता मल्लिकार्जुन खड्गेले सरकारले विद्यार्थीको आवाज दबाउन खोजेको आरोप लगाए। यसअघि प्रधानमन्त्री मोदीले सक्रियतापूर्वक सहभागी हुन आग्रह गरे पनि संसद्को अवस्था तनावपूर्ण बन्यो।

प्रदर्शनमा आम आदमी पार्टीका मनीष सिसोदिया, सञ्जय सिंह, तृणामूल कांग्रेस सांसद महुवा मोइत्रा, आजाद समाजवादी पार्टीका चन्द्रशेखर आजाद लगायतका नेताहरू पनि सहभागी थिए। कलाकार प्रकाश राज, सबाना आजमी, विशाल ददलानी, सोनाक्षी सिन्हा, स्वरा भाष्करलगायतले पनि यस आन्दोलनलाई समर्थन गरेका छन्।