सुदूरपश्चिम प्रदेशमा डेंगुको जोखिम: कञ्चनपुरमा सबैभन्दा बढी संक्रमित फेला

सुदूरपश्चिम प्रदेशमा डेंगु संक्रमणको जोखिम बढ्दै गएको छ। चालु आर्थिक वर्षको पछिल्लो छ महिनामा यस प्रदेशमा ७० जनामा डेंगुको संक्रमण पुष्टि भएको छ। जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालयका अनुसार यस प्रदेशका नौ जिल्लामध्ये कञ्चनपुरमा सबैभन्दा बढी संक्रमित फेला परेका छन्।

कञ्चनपुरमा विगत छ महिनामा २८ जनामा डेंगुको संक्रमण देखिएको छ। मलेरिया निरीक्षक तथा किटजन्य रोग नियन्त्रण सम्पर्क व्यक्ति सिद्धराज भट्टका अनुसार कञ्चनपुरमा जनवरीमा ५, फेब्रुअरीमा ६, मार्चमा ५, अप्रिलमा ७, मेमा २ र जुनमा ३ जनामा संक्रमण पुष्टि भएको हो। सुदूरपश्चिमका अन्य जिल्लाहरूमध्ये अछाममा १३, कैलालीमा १०, डडेल्धुरामा ८, बझाङमा ६, डोटीमा ३ तथा दार्चुला र बैतडीमा एक-एक जनामा डेंगु संक्रमण देखिएको छ।

दोहोरिने संक्रमण थप घातक हुने चेतावनी

एडिस एजिप्टाई र एडिस एल्बोपिक्टस प्रजातिको लामखुट्टेको टोकाइबाट मानिसमा डेंगु सर्ने गर्दछ। सफा र जमेको पानीमा बस्ने यो लामखुट्टे दिउँसोको समयमा बढी सक्रिय हुन्छ। घर, विद्यालय र सार्वजनिक स्थलहरू वरपर पानी जम्न नदिन स्वास्थ्य अधिकारीहरूले आग्रह गरेका छन्।

सम्पर्क व्यक्ति भट्टका अनुसार डेंगु भाइरसका चारवटा सेरोटाइप (प्रकार) हुन्छन्। कुनै एक प्रकारको डेंगु लागेका व्यक्तिलाई अर्को प्रकारको डेंगु संक्रमण भएमा त्यो थप जटिल र ज्यान लिने खालको समेत हुन सक्छ। एकपटक संक्रमण हुँदैमा अर्को प्रकारको डेंगुविरुद्ध प्रतिरोधात्मक क्षमता विकास नहुने भएकाले सतर्कता अपनाउन आवश्यक छ।

डेंगुका मुख्य लक्षणहरूमा उच्च ज्वरो आउनु, टाउको असाध्यै दुख्नु, आँखाको गेडीपछाडि दुख्नु, जोर्नी र पेट दुख्नु, वाकवाकी लाग्नु र शरीरमा डाबरहरू आउनु हुन्। संक्रमण जटिल बन्दै गएमा शरीरका भित्री वा बाहिरी अंगहरूबाट रक्तस्राव समेत हुन सक्छ।

समयमै उपचार र रोकथामका उपाय

शुक्लाफाँटा नगरपालिकाका स्वास्थ्य शाखा प्रमुख परमानन्द भट्टका अनुसार समयमै रोगको पहिचान र उपचार हुन सकेमा डेंगुबाट हुने मृत्युदरलाई दुई प्रतिशतभन्दा तल राख्न सकिन्छ। नवजात शिशु, गर्भवती महिला, वृद्धवृद्धा, मोटोपना भएका व्यक्ति, दीर्घ रोगी र अत्यधिक रक्तस्राव भएका बिरामीहरू डेंगु संक्रमणका कारण बढी जोखिममा पर्ने गर्दछन्।

स्वास्थ्य अधिकारीहरूले डेंगुको ज्वरो कम गर्न प्यारासिटामोल प्रयोग गर्न सल्लाह दिएका छन्। रक्तस्रावको जोखिम बढाउने भएकाले आइबुप्रोफेन वा एस्पिरिन जस्ता औषधिहरू सेवन नगर्न उनीहरूले सचेत गराएका छन्। एडिस लामखुट्टेका फुलहरू सुख्खा वातावरणमा पनि महिनौंसम्म जीवित रहन सक्ने भएकाले पानी जम्ने ठाउँहरू सफा राख्नु नै यसको प्रभावकारी रोकथाम हो। कञ्चनपुरका नौवटै स्थानीय तहलाई लामखुट्टेको लार्भा खोज्ने र नष्ट गर्ने अभियानका साथै सरसफाइ र चेतनामूलक कार्यक्रम सञ्चालन गर्न बजेट विनियोजन गरिएको जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालयले जनाएको छ।