ल्याटिन अमेरिकामा दक्षिणपन्थी शक्तिको उदय: सुरक्षा र आर्थिक असन्तुष्टि प्रमुख कारक

ल्याटिन अमेरिकामा दक्षिणपन्थी राजनीतिक दल र नेताहरूले हालैका वर्षहरूमा उल्लेखनीय चुनावी सफलता हासिल गरेका छन्। इक्वेडर र चिलीमा भारी मतले विजयी भएका उनीहरूले पेरू र कोलम्बियामा साँघुरो अन्तरले जित हात पारे। पेरूमा केइको फुजिमोरीले चौथो प्रयासमा राष्ट्रपति पद जित्न सफल भइन्, जुन यो प्रवृत्तिको नवीनतम उदाहरण हो।

स्रोतका अनुसार, कोलम्बियाका नवनिर्वाचित राष्ट्रपति अबेलार्दो दे ला एस्प्रियेला अगस्ट ७ मा सपथ ग्रहण गरेपछि ल्याटिन अमेरिकामा राजनीतिक केन्द्रभन्दा दायाँमा रहेका राष्ट्र प्रमुखहरूको संख्या १२ पुग्नेछ। यो २०२३ को सुरुवातसँग विपरीत छ, जतिबेला ११ देशहरूमा विभिन्न किसिमका वामपन्थी सरकार थिए।

दक्षिणपन्थी उदयका कारणहरू

यस प्रवृत्तिको एक प्रमुख कारण भनेको अपराध र अशान्तिविरुद्ध प्रभावकारी कारबाहीको जनअपेक्षा हो। इक्वेडर र पेरूमा हिंसा र जबरजस्ती उठाउने घटनाहरू बढेको छ भने चिलीमा पनि अपराधको भय बढेको छ, यद्यपि त्यहाँ हत्याको दर मेक्सिको वा कोलम्बियाभन्दा कम छ। धेरैजसो दक्षिणपन्थी उम्मेदवारहरूले 'व्यवस्था' र 'कडा हात' नीतिको प्रतिज्ञा गरेर चुनाव जितेका छन्।

यसैगरी, साओ पाउलोको फेडरल विश्वविद्यालयका प्राध्यापक रेजियान ब्रेसानका अनुसार, हिंसा उच्च भए पनि यो क्षेत्रको संरचनागत समस्या—गरिबी र असमानता—को परिणाम हो। वामपन्थी सरकारहरू यो समस्या पूर्णतया समाधान गर्न असफल भएका छन्।

अर्को कारण भनेको अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको प्रभाव हो। ट्रम्प प्रशासनले ल्याटिन अमेरिकी दक्षिणपन्थी नेताहरूलाई आफ्नो प्रभाव विस्तार गर्न र चीनलाई प्रतिरोध गर्न प्रोत्साहित गरेको छ। त्यस्तै, सामाजिक सञ्जालको प्रभावकारी प्रयोग र आक्रामक राजनीतिक शैलीले पनि यो खेमालाई मजबुत बनाएको छ।

आर्थिक र सामाजिक अवस्था

ल्याटिनोबारोमिट्रो सर्वेक्षणले सन् २०२० पछि मानिसहरू क्रमशः दक्षिणपन्थीतिर झुकेको देखाएको छ। यसका निर्देशक मार्टा लागोसले यो प्रवृत्तिलाई कोभिड–१९ महामारीसँग जोड्छिन्, जसले कमजोर वर्गलाई गहिरो निराशामा धकेल्यो। सर्वेक्षणले बजार अर्थतन्त्रप्रति समर्थन पनि बढेको देखाएको छ—२०२० मा ५८ प्रतिशतबाट २०२४ मा ६६ प्रतिशत। यही कारणले जाभिएर मिलेइको मोटरसाइकल अभियानले अर्जेन्टिनामा सफलता पायो।

चुनौतीहरू र भविष्य

यद्यपि, दक्षिणपन्थी सरकारहरूले ठूला चुनौतीहरू सामना गरिरहेका छन्। मिलेइले अर्थतन्त्र सुधार्न संघर्ष गरिरहेका छन् भने नोबोआको कडा नीतिको बाबजुद इक्वेडरमा २०२५ मा ९,२०० भन्दा बढी हत्याहरू भए। चिलीमा कास्टको लोकप्रियता घटेको छ, बेरोजगारी ९.४ प्रतिशत पुगेको छ र अपराधको चिन्ता उत्तिकै छ।

लागोस चेतावनी दिन्छिन्, 'दक्षिणपन्थी स्थायी रूपमा रहन्छ भन्ने सोच गलत हुनेछ।' यदि दक्षिणपन्थी सरकारहरूले सुरक्षा र आर्थिक विकासको वाचा पूरा गर्न सकेनन् भने, मतदाताहरू नयाँ विकल्प खोज्न सक्छन्।