अमेरिका र चीनबीचको व्यापार तनाव बढ्दै जाँदा मानवसदृश रोबोटको प्रविधि पनि चर्चाको विषय बनेको छ। यी रोबोटहरू एआई (कृत्रिम बुद्धिमत्ता) प्रणालीद्वारा सञ्चालित हुन् जसले मानवजस्तै काम गर्न सक्छन्। तिनीहरू कारखानाको कामदारदेखि शिक्षक सहायकसम्मका भूमिका निर्वाह गर्न सक्ने क्षमता राख्छन्। यद्यपि विज्ञहरूले तिनीहरूको क्षमता र व्यापक प्रयोगको समयबारे विभिन्न धारणा राखेका छन्।
के हुन् मानवसदृश रोबोट र के गर्न सक्छन्?
आधुनिक मानवसदृश रोबोटहरू एआई-सक्षम यन्त्र हुन् जसको संरचना मानवजस्तै बनाइएको हुन्छ। तिनीहरू मुख्यतः कारखानामा कामदारको अभाव पूरा गर्न, शिक्षामा सहयोग पुर्याउन र मानवका लागि जोखिमपूर्ण कार्य सम्पन्न गर्न विकसित गरिएको हो। एन्डिभिया जस्ता कम्पनीहरूले यी रोबोटलाई मानवसँगै काम गरेर उत्पादकत्व बढाउने साधनका रूपमा प्रचार गरेका छन्।
एआईले यी रोबोटलाई मानवको गतिविधि नक्कल गरेर र भर्चुअल एल्गोरिदम मार्फत सिकाउँदछ। तिनीहरू हिंड्ने, बोल्ने, हातको विभिन्न चाल गर्ने, कारखानाको उत्पादन लाइनमा काम गर्ने र घरेलु काम गर्ने जस्ता क्षमता राख्छन्। एआई कम्पनीहरूले तिनीहरूलाई गृहसहायक, स्वास्थ्य सेवा, र कक्षाकोठामा शिक्षण सहायकको रूपमा प्रयोग गर्न सकिने बताएका छन्।
तथापि, धेरै विज्ञहरूले तिनीहरूको निपुणताबारे प्रश्न उठाएका छन्। क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालय, बर्कलेका रोबोटिक्स अनुसन्धानकर्ता केन गोल्डबर्गले एक अन्तर्वार्तामा भनेका छन्, “मानवका लागि सरल काम, जस्तै गिलास उठाउनु, मानवसदृश रोबोटका लागि कठिन छ किनभने त्यसका लागि वास्तविक धारणा, वस्तुको स्थान र समात्ने बल निर्धारण गर्नुपर्दछ।” साथै, तिनीहरूमा मानवीय चेतना नहुँदा वास्तविक भावनाको अभाव हुन्छ।
कस्ता कम्पनीहरूले विकास गर्दैछन्?
विश्वका अग्रणी एआई र प्रविधि कम्पनीहरू मानवसदृश रोबोट प्रविधिमा ठूलो लगानी गरिरहेका छन्। फोर्ब्सको एक अध्ययनअनुसार अमेरिकामा टेस्ला, फिगर एआई, एजिलिटी रोबोटिक्स, बोस्टन डायनामिक्स, १एक्स र एप्ट्रोनिक जस्ता कम्पनीहरू यस क्षेत्रमा अग्रणी छन्। यद्यपि, चीनले मानवसदृश रोबोट उत्पादनमा अमेरिकालाई पछाडि पारेको छ। बीबीसीका अनुसार चीनले विश्वको करिब ९० प्रतिशत मानवसदृश रोबोट निर्यात गर्दछ, जसमा युनिट्री रोबोटिक्स, एजीआईबोट र गालबोट जस्ता कम्पनीहरू समावेश छन्।
उपलब्धता र मूल्य
केही चिनियाँ र अमेरिकी कम्पनीहरूले मानवसदृश रोबोट व्यावसायिक रूपमा बिक्रीका लागि उपलब्ध गराएका छन्। युनिट्री रोबोटिक्स र एजिलिटी रोबोटिक्सले यस्ता रोबोट बेचिरहेका छन्, तिनीहरूको मूल्य करिब २० हजार डलरदेखि छ अङ्कसम्म पुग्न सक्छ। यद्यपि, तिनीहरू प्रि-अर्डर मार्फत मात्र उपलब्ध छन् र मुख्यधारामा आउन सकेका छैनन्। विज्ञहरूले सन् २०३० सम्म मात्र यी रोबोटहरू सर्वसुलभ हुने प्रक्षेपण गरेका छन्।
एलन मस्कको भविष्यवाणी
टेस्लाका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत तथा एक्सएआईका संस्थापक एलन मस्कले यस साताको एक अन्तर्वार्तामा मानवसदृश रोबोटको भविष्यबारे भविष्यवाणी गरे। उनले अर्को पाँच वर्षभित्र विश्वमा कम्तीमा १० करोड मानवसदृश रोबोट हुने सम्भावना रहेको बताए, तर एक अर्बसम्म पुग्न सक्ने पनि उल्लेख गरे।