बाजुरामा स्वास्थ्य चौकी जाँदै गर्दा भीरको कापमा शिशु जन्माइन्

बाजुराको दुर्गम गाउँकी एक २४ वर्षीया महिला स्वास्थ्य संस्था जाँदै गर्दा बाटोमै शिशु जन्माएकी छन्। स्वामिकार्तिक खापर गाउँपालिका–२ की साउरी बुढाले शुक्रबार बिहान करिब ४ बजे भीरको कापमा दोस्रो सन्तानको रूपमा छोरालाई जन्म दिएकी हुन्।

स्थानीय स्वास्थ्य अधिकारीका अनुसार सुत्केरी व्यथा लागेपछि परिवारले उनलाई फयालगाउँ आधारभूत स्वास्थ्य केन्द्र लैजान थालेको थियो। करिब एक घण्टाको बाटो हिँडेपछि मतियान नजिक उनको अवस्था गम्भीर बनेपछि आफन्तले नजिकैको भीरको कापमा आश्रय लिए। स्वास्थ्यकर्मी पुग्नुअघि नै त्यहाँ उनले बच्चा जन्माइन्।

स्वास्थ्यकर्मीको भूमिका

फयालगाउँ आधारभूत स्वास्थ्य केन्द्रकी एएनएम नमुना खत्रीले महिलाका श्रीमान् केन्द्रमा आएर तत्काल सहयोग मागेपछि आफू स्ट्रेचर लिएर घटनास्थलतर्फ हिँडेको बताइन्।

म आइपुग्दा बच्चा जन्मिसकेको थियो, तर प्लासेन्टा भने बाहिर आइसकेको थिएन। मैले सुत्केरीपछिको आवश्यक स्याहार दिएँ, प्लासेन्टा व्यवस्थापन गरें र आमा तथा नवजात शिशुलाई सुरक्षित राखें।

खत्रीका अनुसार आमाको अवस्था स्थिर भएपछि उनलाई स्ट्रेचरमा राखेर घर लगियो। घरमै पुगेर खत्रीले इन्ट्राभेनस फ्लुइडसमेत दिइन्। हाल आमा र शिशु दुवैको अवस्था सामान्य रहेको र नियमित स्वास्थ्य निगरानीमा रहेको उनले बताइन्।

बच्चा जन्मेलगत्तै आमालाई स्वास्थ्य संस्था फर्काउनु व्यावहारिक नहुने उनको भनाइ छ। दुर्गम बाटो र लामो दूरीका कारण घरमै पुगेर स्याहार गर्नु नै सुरक्षित विकल्प भएको खत्रीले बताइन्।

खत्री सन् २०१४ देखि करारमा कार्यरत स्वास्थ्यकर्मी हुन्। उनी आफ्नो कामलाई जागिरभन्दा सेवाका रूपमा लिने गरेको र दुर्गम गाउँपालिकामा चौबीसै घण्टा उपलब्ध हुने गरेको बताउँछिन्।

वर्षायाममा थप जोखिम

यो घटना बाजुरामा वर्षायाममा स्वास्थ्य संस्थाबाहिर हुने सुत्केरीको शृङ्खलामा पछिल्लो हो। केही दिनअघि मात्रै सोही गाउँपालिकाकी अर्की महिला स्वास्थ्य चौकी जाने बाटोमा स्वास्थ्यकर्मीको सहयोगमा शिशु जन्माएकी थिइन्। यस्तै घटना गौमुल गाउँपालिकामा पनि भएको बताइएको छ।

कच्ची र अवरुद्ध सडक, दुर्गम भौगोलिक बस्ती, स्वास्थ्य संस्थासम्मको लामो दूरी र वर्षात्का कारण आवतजावत ठप्प हुँदा टाढाका हिमाली जिल्लाका धेरै गर्भवती महिला घरमै, बाटोमा वा अस्थायी आश्रयमै सुत्केरी हुन बाध्य छन्।