२९ साउन, नयाँदिल्ली । इरानी राष्ट्रपति मसुद पेजेस्कियान आगामी सेप्टेम्बरमा नयाँदिल्लीमा हुन गइरहेको १८औँ ब्रिक्स शिखर सम्मेलनमा सहभागिता जनाउन भारत जाने भएका छन्। इरानी पक्षले शुक्रबार सार्वजनिक गरेको जानकारीअनुसार उनी सम्मेलनका लागि तयारीमा रहेका हुन्।
भारतले सन् २०२६ को अध्यक्षता सम्हाल्दै आयोजना गर्न लागेको यस सम्मेलनमा पेजेस्कियानको सहभागिता इरान–भारत सम्बन्ध तथा पश्चिम एसियाको वर्तमान क्षेत्रीय अवस्थाका दृष्टिले विशेष महत्त्वको मानिएको छ।
ब्रिक्सको अध्यक्षता र सदस्य विस्तार
भारतले सन् २०२६ को सुरुवातसँगै ब्राजिलबाट ब्रिक्सको अध्यक्षता ग्रहण गरिसकेको छ। ‘लचिलोपन, नवप्रवर्तन, सहयोग र दिगोपनका लागि निर्माण’ विषयवस्तुमा आधारित सम्मेलन आयोजना गर्ने कार्यतालिका रहेको छ।
इरान सन् २०२४ मा इजिप्ट, इथियोपिया र संयुक्त अरब इमिरेट्ससँगै ब्रिक्सको सदस्य बनेको हो। सन् २०२५ मा इन्डोनेसिया पनि थपिएपछि संगठनका पूर्ण सदस्यहरूको सङ्ख्या ११ पुगेको छ।
नेतृत्व तहका भेटघाट
राष्ट्रपति पेजेस्कियानले यसअघि सन् २०२४ को अक्टोबरमा रुसको कजानमा भएको ब्रिक्स शिखर सम्मेलनकै अवसरमा भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीसँग भेट गरेका थिए। त्यस भेटमा दुई देशबीचका द्विपक्षीय र क्षेत्रीय मुद्दाहरूमा छलफल भएको थियो।
इरानी विदेशमन्त्री अब्बास अराघचीले पनि गत जुनमा भारतमा सम्पन्न ब्रिक्स विदेशमन्त्रीस्तरीय बैठकमा भाग लिएका थिए। सोही क्रममा उनले पत्रकार सम्मेलनलाई सम्बोधन गर्दै पश्चिम एसियाको बढ्दो तनाव न्यूनीकरणमा भारतको भूमिका महत्त्वपूर्ण हुन सक्ने बताएका थिए।
क्षेत्रीय सुरक्षामा केन्द्रित छलफलको अपेक्षा
अराघचीको भनाइअनुसार सशस्त्र द्वन्द्वको भविष्य छैन र हालको सङ्कट सैन्य माध्यमबाट समाधान हुन सक्दैन। त्यसैले वार्ता नै व्यावहारिक विकल्प भएको उनले बताएका थिए। पश्चिम एसियामा शान्ति कायम गर्न भारतले रचनात्मक भूमिका निर्वाह गरे इरानले स्वागत गर्ने उनको धारणा थियो।
भारतीय विदेशमन्त्री एस जयशङ्करसँगको भेटमा अराघचीले क्षेत्रीय घटनाक्रमबारे कुराकानी गर्दै हर्मुज जलघाँटीको सुरक्षाप्रति इरानको ऐतिहासिक जिम्मेवारी कायम रहने उल्लेख गरेका थिए। व्यापारिक गतिविधिको सुरक्षाका लागि मित्र राष्ट्रहरूले इरानलाई भरपर्दो साझेदारका रूपमा लिन सक्ने उनको दाबी थियो।
इरानी सरकारले जारी गरेको विवरणमा भनेअनुसार अराघचीले ब्रिक्स विदेशमन्त्री बैठकमा पश्चिमी प्रभुत्वको अन्त्य र अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाहरूलाई राजनीतिक हस्तक्षेपबाट मुक्त राख्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याएका थिए।
फेब्रुअरी २८ मा इरानविरुद्ध संयुक्त राज्य अमेरिका र इजरायलले संयुक्त सैन्य कारबाही गरेपछि पश्चिम एसियामा जारी तनावकै बीच पेजेस्कियानको भारत भ्रमण हुन लागेको हो। यस्तो परिस्थितिमा आगामी ब्रिक्स सम्मेलनमा क्षेत्रीय सुरक्षा, कूटनीति र अन्तर्राष्ट्रिय सहयोगका विषय प्राथमिकतामा पर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
