६ भदौ, काठमाडौं । अमेरिका र क्यानडाबीच तीन दिनसम्म चलेको व्यापार सम्झौता वार्ता निष्कर्षविहीन भएको छ । वार्ता असफल भएपछि अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले शनिबार मध्यरातदेखि क्यानडाका २० अर्ब अमेरिकी डलर बराबरका सामानमा ५० प्रतिशत भन्सार महसुल लागू गरेका छन् ।
यो भन्सार महसुल क्यानडाबाट अमेरिका निर्यात हुने कुल सामानको करिब ५ प्रतिशत हो । वासिङ्टन डीसीमा तीन दिनसम्म दुवै देशका अधिकारीहरूबीच व्यापार सम्झौताका लागि छलफल चलेको थियो, तर कुनै निष्कर्ष निस्कन सकेन ।
वार्ता टुटेपछि अमेरिकी व्यापार प्रतिनिधि (यूएसटीआर)ले क्यानडाले उत्कृष्ट साझेदारीको अवसर गुमाएको बताएको छ । यूएसटीआरका अनुसार अमेरिकाले क्यानडालाई कुनै पनि ठूला निर्यातकर्ताले पाउने भन्दा राम्रो प्रस्ताव दिएको थियो । तर क्यानडाले नयाँ मागहरू राख्दै पहिले गरेका वाचाबाट पछि हटेपछि सम्झौता हुन नसकेको यूएसटीआरको भनाइ छ ।
यदि सम्झौता भएको भए एयरोस्पेस आपूर्ति शृङ्खला समन्वय, गलत व्यापार अभ्यासविरुद्धका कदम, खनिज क्षेत्रमा सहकार्य र अमेरिका–मेक्सिको–क्यानडा सम्झौता (यूएसएमसीए) वार्ताबारे घोषणाजस्ता विषय अघि बढ्ने थिए । ती प्रयास अहिले रोकिएका छन् ।
वार्ता किन असफल भयो ?
अमेरिकाले क्यानडाका व्यापार नीतिहरू आफ्ना कम्पनीहरूका लागि नोक्सानदायक भएको आरोप लगाउँदै आएको छ । अटोमोबाइल, डेरी उत्पादन, मदिरा र काठको व्यापारजस्ता विषयमा दुई देशबीच लामो समयदेखि विवाद चल्दै आएको छ ।
अमेरिकाले सुरुमा नयाँ भन्सार महसुल २० अगस्टदेखि लागू गर्ने घोषणा गरेको थियो । तर समयसीमाअघि नै दुवै देशले वार्तामा बस्ने निर्णय गरेपछि ट्रम्पले भन्सार लागू हुने मिति तीन दिन थपेका थिए । थपिएको समयभित्र पनि दुवै पक्ष सहमतिमा पुग्न नसकेपछि भन्सार लागू गरिएको हो ।
धेरै मुद्दामा सहमति जुटे पनि केही मुख्य विषयमा दुवै देशका सर्त मिल्न नसकेको अमेरिकी अधिकारीहरूले जनाएका छन् । ती विवादित विषय यस्ता छन् :
अटोमोबाइल: अमेरिकाले क्यानडाको व्यापार नीतिले आफ्ना कार कम्पनीलाई समान अवसर नदिएको गुनासो गर्दै आएको छ । अमेरिकी कार तथा अन्य सामानका लागि क्यानडाको बजार थप खुला बनाउन अमेरिका चाहन्छ । क्यानडाले भने स्टिल, आल्मुनियम, कार र काठमा लगाइएका भन्सार महसुलमा छुट मागेको थियो, तर अमेरिका ती शुल्क हटाउन तयार भएन ।
डेरी बजार: क्यानडाले आफ्नो डेरी बजारलाई विदेशी कम्पनी र सस्ता आयातित उत्पादनबाट जोगाउन कडा नियमहरू लागू गर्दै आएको छ । अमेरिकी दूध, चिज तथा अन्य डेरी उत्पादनलाई क्यानडामा सहज बिक्रीको अवसर दिनुपर्ने अमेरिकी अडान छ । तर क्यानडा आफ्नो डेरी क्षेत्रमा सहुलियत दिन तयार भएन ।
मदिरा र काठ: क्यानडाका केही भागमा अमेरिकी मदिराको बिक्रीमा प्रतिबन्ध छ । अमेरिकाले यसलाई आफ्ना उत्पादनमाथिको भेदभावका रूपमा हेर्छ । यसबाहेक क्यानडाले अमेरिका पठाउने सफ्टउड लम्बर (काठ)मा पनि अमेरिकाले विभिन्न प्रतिबन्ध र शुल्क लगाउँदै आएको छ, जुन अर्को लामो विवादको विषय हो ।
क्यानडाको जवाफी घोषणा
नयाँ भन्सार महसुल लगत्तै क्यानडाले पनि जवाफी कारबाहीको घोषणा गरेको छ । प्रधानमन्त्री मार्क कार्नीले अमेरिकाको भन्सार महसुलको ‘डलर–फर–डलर’ जवाफ दिने बताएका छन् । यसको अर्थ अमेरिकाले क्यानडाका जति मूल्यका सामानमा शुल्क लगाउँछ, क्यानडाले पनि त्यति नै मूल्यका अमेरिकी सामानमा जवाफी शुल्क लगाउनेछ ।
अमेरिका र क्यानडा एकअर्काका सबैभन्दा ठूला व्यापारिक साझेदारमध्ये पर्छन् । त्यसैले भन्सार महसुल बढ्दा दुवै देशको व्यापार र उपभोक्ता मूल्यमा असर पर्न सक्ने देखिन्छ । यस घटनाले दुई देशबीचको व्यापारिक तनाव थप बढाएको छ ।
