लन्डन, भदौ ७ । छ वर्षअघि बेलायती राजपरिवारको सक्रिय भूमिका त्यागेर अमेरिका बसाइँ सरेका प्रिन्स ह्यारी र मेघन मर्कल आफ्ना दुई सन्तानसहित यसै महिना बेलायत फर्कने भएका छन् । तर, यो कदम शाही जिम्मेवारीमा फर्कने पुनरागमन भने होइन ।
सात वर्षीय प्रिन्स आर्ची र पाँच वर्षीया प्रिन्सेस लिलिबेटसहित ह्यारी र मेघन अमेरिकाबाट बेलायत आउन लागेका हुन् । उनीहरूका छोराछोरीले सेप्टेम्बरदेखि विद्यालय जानेछन् । रिपोर्टअनुसार, उनीहरू लन्डनबाहिर रहेको निजी गैर–राजकीय निवासमा बस्नेछन् । राजकीय जिम्मेवारी नभएको वर्तमान शाही हैसियत भने यथावत् रहनेछ ।
यस अप्रत्याशित घोषणाले बेलायतमा उनीहरूलाई उपलब्ध गराइने सार्वजनिक कोषमा आधारित सुरक्षा व्यवस्थाको स्तरबारे फेरि प्रश्न उठाएको छ । सन् २०२० मा सक्रिय राजपरिवारको भूमिकाबाट अलग भएपछि बेलायतमा उनीहरूको सुरक्षा स्तर घटाइएको थियो । अमेरिकामा भने उनीहरूले सुरक्षाको खर्च आफैँ व्यहोर्दै आएका छन् ।
ह्यारी उच्च प्रोफाइलका सार्वजनिक व्यक्ति हुन् भने अफगानिस्तानमा उनले गरेको सैन्य सेवा पनि सुरक्षा सन्दर्भमा महत्त्वपूर्ण मानिन्छ । सुरक्षा खर्चको विषयमा ह्यारी र बेलायतको होम अफिसबीच लामो समयदेखि तनाव छ । बेलायती पत्रिका द टाइम्सका अनुसार उनीहरू र उनीहरूको परिवारलाई करदाताको रकमबाट सशस्त्र सुरक्षा दिने कुनै योजना छैन ।
गत वर्ष सुरक्षा स्तर घटाइएको निर्णय उल्टाउने ह्यारीको अदालती प्रयास असफल भएको थियो । त्यतिबेला उनले सुरक्षा कटौतीका कारण आफ्नो परिवारलाई बेलायत ल्याउन नसकिने बताएका थिए । हाल राजा, रानी, प्रिन्स एण्ड प्रिन्सेस अफ वेल्स (विलियम र क्याथरिन) र उनीहरूका तीन सन्तानलाई करदाताको रकमबाट सुरक्षा दिइँदै आएको छ ।
बेलायती प्रधानमन्त्री एन्डी बर्नहमले भने यो ‘निजी मामिला’ भएको बताएका छन् । उनले सुरक्षा खर्चबारे टिप्पणी गर्न अस्वीकार गर्दै ह्यारी र मेघनको कदमप्रति सफलताको कामना व्यक्त गरेका छन् ।
ह्यारी र मेघनले सन् २०२० जनवरी ८ मा राजपरिवारका वरिष्ठ सदस्यको भूमिकाबाट पछि हट्ने घोषणा गरेका थिए । उनीहरूले आर्थिक रूपमा स्वतन्त्र हुने र समय बेलायत तथा उत्तर अमेरिकाबीच बाँड्ने योजना सार्वजनिक गरेका थिए । यस घटनालाई सञ्चारमाध्यमहरूले ‘मेग्जिट’ नाम दिए ।
राजपरिवारभित्रको भूमिका, बेलायती ट्याब्लोइड मिडियासँगको तनाव र मेघनमाथि भएको व्यवहारका कारण उनीहरू राजपरिवारबाट अलगिएका थिए । सन् २०२१ मा ओप्रा विन्फ्रेसँगको अन्तर्वार्तामा उनीहरूले राजपरिवारभित्र भोगेको दबाब र मेघनले सामना गरेको कथित नस्लीय व्यवहारबारे गम्भीर आरोप लगाएका थिए । सन् २०२३ मा प्रकाशित संस्मरण ‘स्पेयर’ मार्फत ह्यारीले पारिवारिक विवादका थप विवरण सार्वजनिक गरे, जसले दाजु प्रिन्स विलियमसँगको दूरी अझ बढाएको मानिन्छ ।
सन् २०२० मा क्यानडाबाट अमेरिका पुगेपछि ह्यारी र मेघन क्यालिफोर्नियाको मोन्टेसिटोमा बस्दै आएका छन् । नेटफ्लिक्सलगायत व्यावसायिक परियोजनामार्फत उनीहरूले आर्थिक स्वतन्त्रताको बाटो रोजे । तर, पछिल्ला वर्षहरूमा राजपरिवारसँगको सम्बन्धमा भने केही नरमपन देखिएको छ । विशेषगरी राजा चार्ल्सको स्वास्थ्य समस्यापछि ह्यारीले बुबासँग सम्बन्ध सुधार्न चाहेको संकेत दिएका छन् । सन् २०२६ मा उनीहरूबीच भेटघाट पनि बढेको छ ।
बेलायत फर्किने निर्णयको एउटा मुख्य कारण बालबालिकाको शिक्षा र परिवारसँगको दूरी कम गर्नु रहेको रिपोर्टहरूमा उल्लेख छ ।
नेपाल र गोर्खासँगको निकट साइनो
प्रिन्स ह्यारीको नेपाल र गोर्खा सैनिकहरूसँग निकट सम्बन्ध रहँदै आएको छ । उनले बेलायती गोर्खा सैनिक र नेपालमा धेरै समय बिताएका छन् । महाभूकम्पपछि नेपाल भ्रमण गरेका ह्यारीले उत्तरी गोर्खाको लापु गाउँ विकास समितिस्थित प्रभातकिरण निम्न माध्यमिक विद्यालयको पुनर्निर्माणमा सहयोग गरेका थिए ।
उनले अन्नपूर्ण हिमशृंखला र बर्दिया राष्ट्रिय निकुञ्जको प्राकृतिक सौन्दर्य कहिल्यै नबिर्सिने बताएका थिए । अफगानिस्तान युद्धमा सँगै रहेका गोर्खा सैनिकसँगको सम्बन्धबाट खुसी र गर्व महसुस हुने उनको भनाइ छ । ह्यारी गोर्खालीको साहस, निस्वार्थ त्याग र व्यावसायिकताको प्रशंसा गर्ने गर्छन् ।
