नेपालमा दैनिक ३८ लाख अन्डा उत्पादन हुने गरे पनि दैनिक माग करिब ५० लाख रहेकाले आपूर्ति मागभन्दा उल्लेख्य रूपमा कम छ । लेयर्स कुखुरा पाल्ने किसानको संख्या बढ्दै गए पनि माग धान्ने गरी उत्पादन पुर्याउन अझै मेहनत गर्नुपरेको नेपाल लेयर्स कुखुरापालक संघका केन्द्रीय अध्यक्ष विनोद पोखरेल बताउँछन् ।
पोखरेलका अनुसार पछिल्लो समय अन्डाले लागतअनुसारको मूल्य पाउन थालेपछि व्यावसायिक अन्डा उत्पादनतर्फ किसान फेरि आकर्षित भएका छन् । किसानले घाटा बेहोर्नुपर्ने अवस्था हटेर लागत जोगाएरै बिक्री गर्न पाएको उनको भनाइ छ । भारतबाट भन्सार छल्ने गरी भित्रिने अन्डा गत वैशाखदेखि रोकिएकाले पनि स्वदेशी उत्पादकलाई राहत पुगेको उनले जानकारी दिए ।
संघको लक्ष्य कोभिड महामारीअघिको अवस्थामा फर्किएर दैनिक ६५ देखि ७० लाख अन्डा उत्पादन पुर्याउने छ । देशभरका लेयर्स पालकलाई संगठित गर्दै उक्त लक्ष्यतर्फ काम अघि बढेको अध्यक्ष पोखरेलले बताए । माग पूरा गर्दै आपूर्ति पनि क्रमशः बढाउने रणनीति संघले लिएको छ ।
चार वर्षअघिसम्म करिब १२० रहेका ठूला लेयर्स कुखुरापालक किसानको संख्या अहिले बढेर १८० पुगेको छ । अन्डाको मूल्य प्रति क्यारेट (३० वटा) करिब ६ सय रुपैयाँ आसपास पुगेको छ भने उत्पादकको प्रति अन्डा लागत १९ रुपैयाँ पर्ने पोखरेल बताउँछन् ।
चल्ला, खोर, कर्मचारी, मृत्युदर, बैंक ब्याज, औषधि र दानालगायत सबै खर्च जोड्दा प्रति अन्डा उत्पादन लागत १९ रुपैयाँभन्दा माथि पर्ने गरेको छ । किसानले प्रति गोटा १९ रुपैयाँमा बेचे पनि उपभोक्तासम्म पुग्दा एउटै अन्डाको मूल्य २५ देखि ३० रुपैयाँसम्म पर्ने संघले जनाएको छ ।
उत्पादन लागत घटाउन नसकिएको व्यवसायीको गुनासो छ । दाना बनाउने कच्चा पदार्थको करिब ९५ प्रतिशत भारतलगायत तेस्रो देशबाट आयात गर्नुपर्ने बाध्यता छ । दानामा प्रयोग हुने मकै कुल मागको ५० प्रतिशत हाराहारीमा पर्छ, जसको ७० देखि ८० प्रतिशत भारतबाटै ल्याउनुपर्ने व्यवसायी बताउँछन् ।
चर्को गर्मी र रोगका कारण कुखुरामा संक्रमण बढी हुने र अन्डा उत्पादन घट्ने भएकाले जाडो सुरु भएसँगै उत्पादन केही बढ्ने पोखरेलको आकलन छ । गत वैशाख–जेठमा फैलिएको बर्डफ्लुका कारण अन्डा दिने कुखुरा मार्नुपर्दा उत्पादन केही घटेको उनले स्पष्ट पारे ।
अन्डा उत्पादक किसान बढेसँगै लेयर्स चल्लाको खपत पनि बढेको छ । देशभर साप्ताहिक रूपमा १ लाख लेयर्स चल्ला उत्पादन हुने गरेको छ । किसानले करिब २० हप्तासम्म चल्ला हुर्काएपछि अन्डा उत्पादन सुरु हुन्छ भने करिब ९० हप्तासम्म लेयर्सले राम्रो अन्डा दिने र त्यसपछि हटाउने गरिन्छ ।
दाउन्ने एग्रो फार्म दुम्कीवास, खिलुङकाली स्याङ्जा, जनकपुर एग्रो जनकपुरधाम, दुम्कीबास पोल्ट्री, हिमचुली पोल्ट्री रजहर र पूर्वाञ्चल पोल्ट्री विराटनगरले ३ लाखभन्दा बढी लेयर्स कुखुरा पाल्दै आएका संघले जनाएको छ ।
भरतपुरमा जुम्बा डान्स र एग वाक
विश्व अन्डा दिवसका अवसरमा शुक्रबार भरतपुरमा जुम्बा डान्स र एग वाक कार्यक्रम आयोजना गरिएको छ । नेपाल लेयर्स कुखुरापालक संघ केन्द्रीय समितिले उद्योग संघ चितवनको परिसरमा जुम्बा डान्स गरेर दिवसको सुरुवात गरेको थियो, जसमा सहभागीहरू डिजे म्युजिकमा नाचेका थिए । शारीरिक स्फूर्तिका लागि अन्डा आवश्यक पर्ने सन्देश दिन जुम्बा डान्स गरिएको पोखरेलले बताए ।
जुम्बा डान्सपछि आयोजित एग वाक अस्पतालरोड, चौबिसकोठी र वीरेन्द्र क्याम्पस चोकबाट सुरु भई पुनः चौबिसकोठी, एयरपोर्ट चोक हुँदै संघको परिसरमा पुगेर समापन भएको थियो । सहभागीहरूले मानव स्वास्थ्यमा अन्डाको महत्त्व देखाउने झाँकी प्रस्तुत गरेका थिए ।
अन्डाको पोषण तथा स्वास्थ्य महत्त्वबारे जनचेतना अभिवृद्धि गर्ने उद्देश्यले यस वर्षको विश्व अन्डा दिवस विविध कार्यक्रमसहित मनाइएको संघले जनाएको छ । अन्डालाई सन्तुलित आहारको महत्त्वपूर्ण अंगका रूपमा प्रवर्द्धन गर्दै यसको पोषण र स्वास्थ्यमा पर्ने सकारात्मक प्रभावबारे नागरिकलाई जानकारी गराउन कार्यक्रम गरिएको पोखरेलले बताए ।
अक्टोबर महिनाको दोस्रो शुक्रबार मनाइने विश्व अन्डा दिवसको यस वर्षको नारा ‘प्रोटिन जसले शक्ति दिन्छ र सुरक्षा गर्छ’ रहेको छ । सन् १९९६ मा अस्ट्रियाको भियनाबाट सुरु भएको यो दिवसले यसपालि ३० वर्ष पूरा गरेको छ ।
संघको मूल आयोजनामा अमेरिकी सोयाबिन एक्सपोर्ट काउन्सिल (यूएसएसईसी) को सहयोग तथा सरकारी र निजी क्षेत्रको सहकार्यमा विभिन्न विद्यालयमा अन्डाको महत्त्वबारे कक्षा सञ्चालन गरिएको थियो । भरतपुरमा सरोकारवालाको सहभागितामा प्यानल डिस्कसनसहित गोष्ठी पनि आयोजना गरिएको संघले जानकारी दिएको छ ।
