मुख्य सामग्रीमा जानुहोस्

प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाहको भारत भ्रमण : धाम्रा र मुन्द्रा बन्दरगाहको पहुँच माग्ने तयारी

प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाहको भारत भ्रमणका एजेण्डामा उडिसाको धाम्रा र गुजरातको मुन्द्रा बन्दरगाहसम्मको पहुँच समेट्ने तयारी भएको छ । वाणिज्य मन्त्रालयले विषय अघि बढाए पनि अन्तिम एजेण्डा परराष्ट्र मन्त्रालय र प्रधानमन्त्री…

विश्वपत्र संवाददाता

· २ मिनेटको पढाइ

१पटक हेरिएको०टिप्पणी०शेयर
स्रोत:Online Khabar
प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाहको भारत भ्रमण : धाम्रा र मुन्द्रा बन्दरगाहको पहुँच माग्ने तयारी
Online Khabar

प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाहको भारत भ्रमणका क्रममा नेपालले तेस्रो मुलुकसँगको आयात–निर्यात सहज बनाउन उडिसाको धाम्रा र गुजरातको मुन्द्रा बन्दरगाहसम्म पहुँच माग्ने तयारी गरेको छ । यी दुई बन्दरगाह प्रयोग गर्न दिने विषयमा यसअघि नै सहमति भइसके पनि आवश्यक कागजी प्रक्रिया पूरा नहुँदा नेपालले व्यवहारमा त्यो सुविधा पाउन सकेको छैन ।

भारतले सन् २०१९ मै धाम्रा र मुन्द्रा बन्दरगाह तेस्रो मुलुकको व्यापारका लागि प्रयोग गर्न दिने सहमति जनाएको थियो । तर दुई देशबीचको व्यापार तथा पारवहन सन्धि अझै संशोधन नभएकाले ती बन्दरगाहबाट हुने ढुवानीको बाटो खुल्न सकेको छैन ।

भ्रमणका एजेण्डा अन्तिम रूप दिने काममा संलग्न एक उच्च अधिकारीका अनुसार बन्दरगाहका थप विकल्प सुनिश्चित गर्ने विषय प्राथमिकतामा राखिएको छ । धाम्रा र मुन्द्रा दुवै बन्दरगाहको व्यवस्थापन निजी क्षेत्रको अडानी समूहले गर्दै आएकाले त्यहाँबाट हुने वैदेशिक व्यापार सहज हुने नेपाली निजी क्षेत्रको भनाइ छ ।

अहिले कुन बन्दरगाह प्रयोग हुँदै छन् ?

नेपालले हाल भारतको कोलकाता, हल्दिया र विशाखापट्नम बन्दरगाह प्रयोग गर्दै आएको छ । पश्चिम बंगालमा पर्ने कोलकाता र हल्दियालाई नेपालले एउटै बन्दरगाहका रूपमा लिने गरेको छ, किनकि एउटै मार्गमा पर्ने यी दुईमध्ये कोलकातामा साना जहाज मात्र भित्रिन्छन् भने हल्दियामा ठूला जहाज आउँछन् । यसबाहेक आन्ध्र प्रदेशको विशाखापट्नम बन्दरगाहबाट पनि नेपालले तेस्रो मुलुकसँग व्यापार गर्न पाउँछ ।

यी तीनबाहेक अन्य बन्दरगाह प्रयोग गर्न पाउन नेपाल लामो समयदेखि अनुमति मागिरहेको छ । धाम्रा र मुन्द्रामा ठूला पानीजहाज सिधै आउन सक्ने भएकाले पहुँच खुल्दा नेपालको आयात–निर्यातमा समय र लागत दुवै घट्ने अपेक्षा छ ।

दुई बन्दरगाहबाट पुग्ने फाइदा

ओडिसाको धाम्रा गहिरो पानी भएको आधुनिक बन्दरगाह हो, जहाँ ठूला मालवाहक जहाज सिधै भित्रिन्छन् । वीरगञ्जबाट यसको दूरी करिब ९ सय ५० किलोमिटर मात्रै छ र विशाखापट्नमको तुलनामा यो नेपालको सीमा नजिक पर्छ । कोलकातामा पानीको गहिराइ कम भएकाले ठूला जहाज नआउँदा सामान ढुवानीमा बढी समय र खर्च लाग्ने गरेको छ । धाम्रा प्रयोग गर्न पाए पश्चिम एसियाली मुलुकबाट हुने ढुवानी सहज हुने बताइन्छ ।

गुजरातको मुन्द्रा भारतको पश्चिमी तटमा रहेको ठूलो व्यावसायिक बन्दरगाह हो । युरोप, मध्यपूर्व र अफ्रिकाबाट आउने जहाज सिधै मुन्द्रा पुग्न सक्ने भएकाले भारतको दक्षिणी भाग घुमेर कोलकाता वा विशाखापट्नम जानुपर्ने लामो समुद्री यात्राबाट बच्न सकिन्छ । यो बन्दरगाहसम्म पुग्न भने करिब १८ सय ५० देखि २ हजार किलोमिटरसम्म यात्रा गर्नुपर्ने हुन्छ ।

एजेण्डा तय गर्ने जिम्मा परराष्ट्र र प्रधानमन्त्री कार्यालयमा

वाणिज्य मन्त्रालयका एक अधिकारीका अनुसार मन्त्रालयले भ्रमणका लागि धेरै विषय पठाएको छ, जसमध्ये बन्दरगाहको विषय पनि एक हो । तर अन्तिम एजेण्डा परराष्ट्र मन्त्रालय र प्रधानमन्त्री कार्यालयले तय गर्ने भएकाले यस विषयमा अन्तिम निर्णय त्यहीँबाट हुने उनको भनाइ छ ।

परराष्ट्र मन्त्रालयका एक अधिकारीका अनुसार यस विषयलाई प्राथमिकता दिने तयारी छ । परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनाललाई सोमबार शिष्टाचार भेटका लागि पुगेका भारतीय राजदूत सुधाकर दलेलालाई यस विषयमा पुनः स्मरण गराइएको मन्त्रालय स्रोतले जनाएको छ ।