धादिङ जिल्लामा साइबर अपराधका घटनामा तीव्र वृद्धि भएको छ। जिल्ला प्रहरी कार्यालय धादिङका अनुसार पछिल्लो तीन आर्थिक वर्षमा उजुरी दिनेको संख्या छ गुणाले बढेको छ। आर्थिक वर्ष २०८०/८१ मा २० जनाले उजुरी दिएकामा २०८१/८२ मा ३७ र २०८२/८३ मा ११४ जनाले उजुरी दिएका छन्। उजुरीकर्तामा २७ महिला, ८६ पुरुष र दुई नाबालक रहेको प्रहरीले जनाएको छ।
डिजिटल प्लेटफर्मको बढ्दो प्रयोग र डिजिटल साक्षरताको कमीले अनलाइन ठगी, वित्तीय धोखाधडी र साइबर सम्बन्धी अपराध बढेको प्रहरीको भनाइ छ। अपराधीहरूले व्हाट्सएप, ईसेवा र खल्ती जस्ता डिजिटल वालेटलाई प्रमुख माध्यम बनाएको प्रहरी निरीक्षक श्याम कुमार बस्नेतले बताए। पछिल्लो आर्थिक वर्षमा ४५ उजुरी व्हाट्सएपमार्फत, ४४ ईसेवा र खल्तीसम्बन्धी, १५ टिकटक र १० फेसबुकमार्फत भएका छन्।
ठगीका तरिका र कानुनी प्रावधान
प्रहरीका अनुसार पीडितहरूलाई फेक लटरी जितेको, विदेशी रोजगारीको प्रस्ताव र पार्सल ढुवानीको नाममा रकम मागेर ठगी गरिएको छ। अपराधीले पीडितलाई डिजिटल वालेटमार्फत पैसा पठाउन प्रेरित गरेको प्रहरी अनुसन्धानमा खुलेको छ। इलेक्ट्रोनिक कारोबार ऐन, २०६३ अनुसार साइबर अपराधमा पाँच वर्षसम्म कैद वा एक लाख रुपैयाँसम्म जरिवाना वा दुवै सजाय हुन सक्छ। स्थानीय प्रहरीले नेपाल प्रहरीको साइबर ब्युरोसँग समन्वय गरी अनुसन्धान गर्दै आएको छ।
अनुसन्धानमा चुनौती
साइबर अपराधको प्राविधिक प्रकृति, दक्ष जनशक्तिको अभाव, डिजिटल प्रमाण मेटाउन सहजता र अपराधीले भिपिएन तथा प्रक्सी सर्भरको प्रयोग गर्दा अनुसन्धानमा कठिनाइ भएको प्रहरीले जनाएको छ। साथै, मेटाजस्ता विदेशी प्लेटफर्मबाट जानकारी प्राप्त गर्न ढिलाइ हुँदा अनुसन्धान जटिल बनेको छ। प्रहरीले अनलाइन ठगी, साइबर बुलिङ, डाटा चोरी, ह्याकिङ, बाल यौन दुरुपयोग सामग्री प्रसार र निजी फोटोभिडियोको दुरुपयोगबाट सचेत रहन सर्वसाधारणलाई आग्रह गरेको छ।
जिल्ला प्रहरी कार्यालयका सूचना अधिकारी प्रहरी उपरीक्षक प्रकाश दाहालले यस्ता अपराध रोक्न सार्वजनिक सचेतना, प्राविधिक क्षमता अभिवृद्धि र राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय निकायसँगको समन्वय आवश्यक रहेको बताए। प्रहरीले बलियो पासवर्ड, दुई-चरण प्रमाणीकरण, शंकास्पद लिङ्क नखोल्न र ओटिपी, पिन कोड तथा वित्तीय जानकारी साझा नगर्न सुझाव दिएको छ।