विश्व कीर्तिमानी नेपाली पर्वतारोही निर्मल पुर्जा (निम्स दाइ) पाकिस्तानको ब्रोड पिकमा गएको हिमपहिरोमा परी निधन भएका छन्। उनैले स्थापना गरेको इलाइट एक्सपेडले विज्ञप्ति जारी गर्दै पुर्जाको निधन भएको पुष्टि गरेको छ।
कराकोरम हिमशृंखलामा अवस्थित ८ हजार ४७ मिटर अग्लो ब्रोड पिकमा गत बिहीबार (१४ साउन) मध्याह्नतिर हिमपहिरो गएको थियो। सो घटनामा पुर्जासहित ६ नेपाली र ४ विदेशी गरी १० आरोही बेपत्ता भएको इलाइट एक्सपेडले जनाएको छ। विश्वकै १२औं अग्लो हिमाल ब्रोड पिकलाई आरोहण निकै चुनौतीपूर्ण मानिन्छ।
ब्रोड पिक प्रस्थानअघि पुर्जाले सामाजिक सञ्जालमा लामो सन्देश लेखेका थिए। त्यसमा उनले हिमालसँग सुरक्षित माथि पुग्न र सुरक्षित फर्कन सक्ने एउटै माग राखेको उल्लेख थियो।
“सुरक्षित रूपमा माथि पुग्न र सुरक्षित रूपमा फर्किन पाऊँ भन्ने मेरो एउटै प्रार्थना छ,” उनले लेख्दै आफूले कुनै पनि हिमाललाई हल्का रूपमा नलिने पनि बताएका थिए।
बेसक्याम्पबाट पहिलो कदम चाल्नासाथ आफ्नो पूर्ण समर्पण त्यही अभियानमा हुने र सधैं त्यस्तै रहने पनि उनको सन्देशमा उल्लेख थियो।
गसेरब्रम २ र ब्रोड पिक योजना
पुर्जाले मृत्युअघि मात्र पाकिस्तानकै गसेरब्रम २ को आरोहण गरी आठ हजार मिटरभन्दा अग्ला हिमालको ५७औं आरोहण पूरा गरेका थिए। उनको स्टाटसमा यस पटक ब्रोड पिक आरोहण योजनामा नरहेको पनि उल्लेख थियो।
यस पटक ब्रोड पिक आरोहण पूरा गरेको भए चोयुबाहेक १४ वटै आठ हजार मिटरभन्दा अग्ला हिमाल विनाअक्सिजन दुई पटक आरोहण गर्ने विश्व कीर्तिमान उनको नाममा दर्ता हुने स्थिति थियो।
गोरखा सैनिकदेखि कीर्तिमानी आरोहीसम्म
म्याग्दीमा जन्मिएका पुर्जा चितवनमा हुर्किएका थिए। उनको प्रारम्भिक लक्ष्य बुबा र दाजुहरूजस्तै बेलायती सेनामा गोरखा भर्ती हुने थियो। सन् २००३ मा १८ वर्षको उमेरमा उनी गोरखा सैनिकमा भर्ती भए। सेनामा उनले कुल १६ वर्ष बिताए, जसमध्ये ६ वर्ष गोरखा र १० वर्ष यूके स्पेसल फोर्स (एसबीएस) मा रहेका थिए। सन् २००९ मा एसबीएसमा आबद्ध हुने पहिलो गोरखा सैनिक बनेका उनको त्यो इकाइ गोप्य तथा रणनीतिक कारबाहीमा संलग्न मानिन्छ।
सन् २०१२ मा सैन्य बिदाका क्रममा उनी सगरमाथा आधार शिविर पुगेका थिए। त्यसपछि गाइडसँगै ६ हजार ११९ मिटर अग्लो लोबुचे इस्ट आरोहण गर्दै उनले हिमाल यात्राको सुरुवात गरे। सैन्य सेवामा रहँदा उनले कठिन अवस्थामा द्रुत मूल्यांकन र अरूको सुरक्षा सुनिश्चित गर्ने क्षमता विकास गरेका थिए, जसले पछि आरोहणमा सघाएको उनको आधिकारिक वेबसाइटमा उल्लेख छ।
विश्व कीर्तिमान, सहयोग र सम्मान
सन् २०१९ मा पुर्जाले ‘प्रोजेक्ट पसिबल’ अन्तर्गत ६ महिनाभन्दा केही बढी समयमा १४ वटै आठ हजार मिटरभन्दा अग्ला हिमाल आरोहण गरी विश्व कीर्तिमान बनाएका थिए। त्यसअघि यी सबै हिमाल आरोहण गर्न आठ वर्षसम्म लाग्ने रेकर्ड थियो। यो उपलब्धिका लागि उनले बेलायती सेनाको आकर्षक जागिरसमेत छाडेका थिए।
राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) सांसद तथा कीर्तिमानी आरोही मिङ्माडेभिड शेर्पा २०१९ देखि निम्स दाइसँग आरोहण अभियानमा जोडिएका थिए। सोही अभियानमा शेर्पाले १४ वटै हिमाल चढ्ने कान्छो आरोहीको कीर्तिमान बनाएका थिए। सन् २०२१ मा जाडो याममा निम्स दाइ र शेर्पासहित १० नेपाली टोलीले माउन्ट केटु आरोहण गरेर विश्व कीर्तिमान बनाएको थियो। उनले सगरमाथा, ल्होत्से र मकालु ५ दिनमा आरोहण गरेको रेकर्ड पनि आफ्नो नाममा राखेका थिए।
शेर्पाका अनुसार निम्स दाइमा आँटेको काम पूरा गरिहाल्ने दृढता थियो, जसले हिमालको जोखिमपूर्ण यात्रामा उनलाई सफल बनाउँदै आएको थियो। बेलायती महारानी एलिजाबेथ द्वितीयबाट उनले एमबीई सम्मान पाएका थिए भने सगरमाथामा स्काई डाइभ गरेर साहसिक पर्यटन प्रवर्द्धनसमेत गरेका थिए। शेर्पाका अनुसार उनले अघिल्लो साता मात्र आठ हजार मिटरभन्दा अग्ला हिमालको ५७औं आरोहण पूरा गरेका थिए, जसमध्ये २९ वटा विनाअक्सिजन थिए।