पश्चिमी कोलम्बियामा सोमबार गएको ७.४ म्याग्निच्युडको शक्तिशाली भूकम्पमा परी कम्तीमा १११ जनाको मृत्यु भएको छ। सयौं भवन क्षतिग्रस्त भएका छन् भने थुप्रै मानिस भग्नावशेषमुनि पुरिएका कारण आफन्त र उद्धारकर्मीहरूले रातदिन खोजी गरिरहेका छन्।
कोलम्बियाको तेस्रो सबैभन्दा ठूलो सहर कालीमा उद्धारकर्मी र स्थानीय बासिन्दाले भग्नावशेषका ठूला टुक्राहरू हातैले सारेर भत्किएका भवनहरूबाट मानिसको खोजी गरेका छन्। आफ्नै घर भग्नावशेषमा परिणत भएको स्थानीय बासिन्दा अल्भारो लोपेजले आफ्नो छेउकै भवन पूर्णरूपमा ढलेको बताए।
भूकम्पको केन्द्र र क्षतिको विवरण
अमेरिकी भौगर्पिक सर्वेक्षणका अनुसार भूकम्पको केन्द्रविन्दु बोगोटाबाट करिब २५० माइल (करिब ४०० किलोमिटर) पश्चिममा रहेको चोको क्षेत्रस्थित सान होसे डेल पाल्मार नजिक हो। सो समुदायमा करिब ४८०० जनाको बसोबास रहेको छ। भूकम्पको धक्का इक्वेडर र पानामासम्म महसुस गरिएको थियो। कालीबाहेक पेरेरा, क्विब्दो र मानिजालेसलगायत पश्चिमी कोलम्बियाका सहरहरूमा पनि ठूलो क्षति पुगेको छ।
राष्ट्रपति अबेलार्दो दे ला एस्प्रिएल्लाले कम्तीमा ८७ जना घाइते भएको र करिब १६०० भवनमा क्षति पुगेको जानकारी दिएका छन्। उनका अनुसार तीमध्ये कम्तीमा ६१ भवन पूर्णरूपमा भत्किएका छन्। उनले उद्धार र राहतलाई द्रुत गति दिन आपतकाल घोषणा गर्दै पीडितहरूलाई एक्लो नछाड्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन्।
कोलम्बियाको भौगर्भिक सर्वेक्षण विभागका अनुसार यो २१औं शताब्दीयता देशमा रेकर्ड भएकामध्ये सबैभन्दा शक्तिशाली भूकम्प हो। यसपछि धेरै परकम्पनहरू गएका थिए। भूकम्पको केन्द्र रहेको प्रशान्त क्षेत्र 'रिङ अफ फायर' नामक सक्रिय भौगर्भिक फाल्ट लाइनमा पर्छ। चोको प्रशान्त तटीय क्षेत्र कोलम्बियाकै एक गरिब क्षेत्र हो, जुन घना जंगलले ढाकिएको छ। त्यसको अधिकांश भूभाग नदी वा हवाई मार्गबाट मात्र पुग्न सकिने भएकाले क्षतिको पूर्ण आकलन आउन समय लाग्न सक्ने अनुमान गरिएको छ।
मृत्यु हुनेमा रिसाराल्दा क्षेत्रमा ४०, भाले देल काउका क्षेत्रमा २७ (तीन बालबालिकासहित), चोकोमा नौ, काल्दासमा दुई र एन्टियोक्वियामा एक ७३ वर्षीय व्यक्ति रहेका छन्। बाँकी ३२ जनाको मृत्यु कहाँ भएको भन्ने तत्काल खुलेको छैन। यसअघि गत जुनको अन्त्यतिर भेनेजुयलामा गएका एकपछि अर्को दुई भूकम्पले धेरै भवन भत्काएका थिए र सो घटनामा ६३०० भन्दा बढीको ज्यान गएको थियो।
उद्धार र बेपत्ताको खोजी
कालीका ६४ वर्षीय ट्याक्सी चालक होर्खे मोन्कायोले सहरमा भवनहरू ढल्दा धुलोको मुस्लो फैलिएको देखेको बताए। आफूले यति शक्तिशाली भूकम्प कहिल्यै नभोगेको उनको भनाइ छ। स्थानीय सरकारका अनुसार सहरका ३८० क्षतिग्रस्त भवनमध्ये धेरैमा मानिस फसेका छन्।
भूकम्पपछि बेपत्ता भएकाको खोजीका लागि डिजिटल डाटाबेस बनाइएको छ। एउटा डाटाबेसमा काली र पेरेराका दुई हजारभन्दा बढी व्यक्तिको विवरण समावेश छ, जसको संख्या निरन्तर बढ्दै गएको छ। बेपत्ता सूचीमा पेरेराकी एक युवती र उनको शिशुका साथै कालीकी एक ८० वर्षीया महिलाको तस्बिरसमेत राखिएको छ। भवन भत्किएपछि ती महिलाको परिवारले उनको खोजी गरिरहेको बताइएको छ।
पेरेरामा विमानस्थलको छतका टुक्रा खसेर भागिरहेका यात्रुहरूमाथि खसेको दृश्य सञ्चारमाध्यममा देखिएको छ। मानिसहरू भग्नावशेषबाट भागिरहेका दृश्यसमेत सार्वजनिक भएका छन्। पेरेराका नगरप्रमुख मौरिसियो सालाजारले कम्तीमा १५ भवन भत्किएको र त्यहाँ मानिस फसेको आशंका रहेको बताए। मानिजालेसमा नियो-गोथिक क्याथेड्रलको एउटा टावर ढलेर मुख्य सभाहलमा खसेको छ। त्यहाँका नगरप्रमुख होर्खे एडुआर्डो रोजासले परकम्पनको जोखिम रहेकाले स्थानीयबासीलाई घर बाहिर रहन आग्रह गरेका छन्। क्षतिको आकलनका लागि मानिजालेस, क्विब्दो, आर्मेनिया, कार्टागो, बुएनाभेन्तुरा र पेरेराका विमानस्थलहरूमा उडान स्थगित गरिएको छ।
राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिक्रिया
यो भूकम्प राष्ट्रपति दे ला एस्प्रिएल्लाका लागि पहिलो ठूलो चुनौती बनेको छ। हालै मात्र शपथग्रहण गरेका उनी ट्रम्पका सहयोगी मानिन्छन्। आपराधिक समूहविरुद्ध अभियान चलाउने प्रतिबद्धताका कारण उनी विवादित पात्र हुन्। उनले यस आपत्कालीन प्रतिक्रियाको नेतृत्व आफैंले सम्हालेको बताएका छन्।
सोमबार राति अमेरिकी विदेश विभागले आपत्कालीन आश्रय, खाद्यान्न र प्राकृतिक विपत्तिपछिका अन्य आवश्यकता पूरा गर्न १५.५ मिलियन अमेरिकी डलर सहयोग दिने घोषणा गरेको छ। ल्याटिन अमेरिकाका कयौं सरकारले पनि सहयोगको प्रतिबद्धता जनाएका छन्। एल साल्भाडोरका राष्ट्रपति नायिब बुकेलेले आफ्नो देशका उद्धार टोली, चिकित्सक, प्यारामेडिक र राहत सामग्री तत्काल पठाउन सकिने बताएका छन्। मेक्सिकन राष्ट्रपति क्लाउडिया शेइनबाउमले पनि कोलम्बियालाई सहयोग गर्न तयार रहेको जनाएकी छिन्। चिलीका राष्ट्रपति जोसे एन्टोनियो कास्टले भूकम्पले निम्त्याउने पीडा र चुनौती चिलीलाई राम्ररी थाहा रहेको भन्दै सहयोग गर्ने प्रतिज्ञा गरेका छन्।
